00:00:00: سلام و عرض ادب خدمت همهٔ عزیزانی که همراهمان هستند؛ عزیزانی که ویدئو یا متن پیاده شدهٔ جلسه را دریافت خواهند کرد. از خانم دکتر ریحانه خاقانپور به سهم خودم تشکر می‌کنم که در این گفتگو قبول زحمت کردند تا در کنار یکدیگر باشیم. فکر می‌کنم دلیل برگزاری جلسه بسیار مشخص است. به نظرم می‌آید که عزیزانِ متن آویس، با ظرافت گرفتاریِ موجود را در توضیحاتِ زیرِ فراخوانِ جلسه اعلام کرده بودند؛ در گرفتاری شرایط تعطیلی دانشگاه‌ها و جابه‌جا شدن تاریخ مرسوم و معمول امتحانات، سؤالات دانشجویان از استادان، به مقصد نمی‌رسید. به‌هرحال تاریخ مرخصی استادان هم آغاز شده بود و شرایط تردد در دانشگاه‌ها نیز دشوار بود. ما فکر کردیم در این شرایط هرکسی هر کاری از دستش برمی‌آید انجام می‌دهد. به همین دلیل ما هم تصمیم گرفتیم این خدمت ناچیز را که می‌توانیم به عزیزان پژوهشگر یا دانشجو تقدیم کنیم، از آن‌ها دریغ نکنیم. 00:01:22مواردی که خدمتتان عرض می‌کنم، جستجو در بانک‌های اطلاعاتی است. این بانک‌ها بعضی از اوقات می‌توانند پاسخگو باشند، مشروط بر اینکه ما توانایی‌های جستجو در این بانک‌ها را داشته باشیم. ما باید به این بانک‌ها دسترس داشته باشیم.راجع به پروتکل دسترس به این بانک‌ها در دانشگاه‌های مختلف صحبت نمی‌کنیم؛ به دلیل اینکه هر دانشگاه به شیوهٔ خودش برای اعضای هیئت‌علمی و دانشجویانش این دسترس‌ها را فراهم کرده است. من فقط از پروتکل دانشگاه شهید بهشتی و خانم دکتر خاقانپور از پروتکل دانشگاه علم و صنعت آگاه‌اند. بقیهٔ عزیزان هم اگر میل داشته باشند، می‌توانند در باکس گفتگو شرایط دانشگاه‌های دیگر را اعلام کنند. اگر احیاناً کسی از دانشگاه‌های دیگر از این دسترس‌ها اطلاع ندارد، باخبر شود.به‌طور کل عرض کنم، معمولاً دانشگاه‌ها برای اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان، خصوصاً دانشجویان تحصیلات تکمیلی، دسترس vpn فراهم می‌کنند. این کار برای این است که خارج از دانشگاه، برخی از امکانات داخل دانشگاه را که در محیط دانشگاه به آن داشته‌اند، در خارج از محیط دانشگاه هم بتوانند به آن دسترس داشته باشند. این تجربه در دورهٔ همه‌گیری به‌اندازهٔ کافی مشکلاتش رفع شده است. در ماه‌هایی که پشت سر گذاشتیم و احتمالاً هفته‌های پیش‌رو هم این می‌تواند به همین ترتیب ادامه پیدا کند و عزیزان از طریق همین vpn دانشگاه به این بانک‌ها دسترس پیدا کنند. 00:03:09ما در این جلسهٔ خاص بر موضوع خاصی متمرکز می‌شویم. آن موضوع موتورهای جستجو است که در هرکدام از این بانک‌های اطلاعات در اختیار ما قرار می‌گیرد؛ حتی خارج از این بانک‌ها ما به آن‌ها دسترس داریم. سؤال اصلی این است که از یک ابزار جستجو چه انتظاری داریم؟ اگر موتورهای جستجو را ابزار در نظر بگیریم، از آن‌ها چه انتظاری داریم؟این تنها جلسه‌ای نیست که ما به موضوع بانک‌ها و جستجو در انبوهی اطلاعات فضای مجازی می‌پردازیم. جلسات دیگری هم در این خصوص وجود خواهد داشت. مهمانان دیگری هم در زیر چتر فعالیت‌های متن آویس و ذیل رویداد پژوهش‌نگاری در خدمت شما خواهند بود. آن‌ها ظرایف دیگری را با شما در میان می‌گذارند. ازآنجاکه موتورهای جستجو اولین نقطهٔ تماس یک پژوهشگر یا دانشجو با این اطلاعات است، ما سعی کردیم بسیاری از مشکلاتی را که بسیار ساده این مسیر را مسدود می‌کنند، در این جلسه باهم مرور کنیم.  00:04:20من پیش‌ازاین جلسه در یک گفتگوی خودمانی با خانم ریحانه خاقانپور از میزان مراجعهٔ ایشان به موتورهای جستجوی عمومی سؤال کردم. گوگل را که همه می‌شناسیم؛ اما خیلی از اوقات نقطهٔ شروع جستجویمان گوگل اسکالر است. من می‌خواهم از خانم دکتر ریحانه خاقانپور خواهش کنم آن تجربه‌ای را که خودشان در این زمینه داشته‌اند، بفرمایند اگر توضیحی دارند تا من عرایضم را خدمتتان بگویم. 00:04:52: من هم خدمت همهٔ عزیزانی که در این جلسه حضور دارند، سلام عرض می‌کنم. از متن آویس، خانم مهندس الهه وثوقی و خانم دکتر نیلوفر رضوی تشکر می‌کنم که این جلسه را برگزار کردند. انشاالله که در کنار همدیگر جلسهٔ خوبی داشته باشیم. گفتید که من از تجربه‌ام بگویم. من در ابتدای دورهٔ دکتری‌ام مانند هر کس دیگری موضوع پژوهشم گسترده بود. هرکسی در ابتدا نمی‌داند چگونه شروع به سرچ کردن کند؛ در این مواقع بعضی از پایگاه‌ها که خیلی گستردگی دارد، می‌تواند کمک‌کننده باشد. 00:05:41گوگل اسکالر که شما روی صفحه آوردید، ازاین‌جهت وقتی ما سرچ می‌کنیم، خیلی به‌صورت گسترده برایمان مطالب آورده می‌شود، خیلی کمک‌کننده است. چون هم [قابلیت] تایپ فارسی و هم انگلیسی را دارد. همه گونه منبعی را می‌آورد؛ کتاب، مقالات، مقالات سمیناری و ممکن است پایان‌نامه‌ها را هم بیاورد. ازاین‌جهت گسترده است. فیلترهای زیادی ندارد و ما نمی‌توانیم نتایج سرچمان را خیلی نمی‌توانیم فیلتر کنیم، ولی در ابتدا می‌تواند خیلی کمک‌کننده باشد. خودم هم با گوگل اسکالر شروع کردم. با بعضی پایگاه‌های فارسی‌زبان، چون بیشتر منابع فارسی موجود است. بعد که بیشتر جلو رفتم، کلیدواژه‌ها برایم دقیق‌تر شد. کلیدواژه‌های انگلیسی را دقیق‌تر پیدا کردم. بعد با کمک آن‌ها در پایگاه‌های تخصصی‌تر که فیلترهایشان هم بیشتر بود، شروع به سرچ کردن کردم. این مسیری بود که من رفتم. 00:06:56: خیلی متشکرم خانم دکتر. من باید توضیحی را عرض کنم. با توجه به اینکه شرایط این روزها برای استفاده از اینترنت و هم برق خیلی غیرقابل‌پیش‌بینی است، ما مجبور شدیم که تمهیدات لازم را بیندیشیم. من همین‌الان با سه عدد سیستم در خدمت شما هستم که هرکدام به دلیلی مشکلی ایجاد کرد، به دیگری منتقل شوم.توضیح دیگری که عرض کنم برای اینکه از همین‌الان عذرخواهی کرده باشم که گاهی وقت‌ها در صحبت‌ها پیش می‌آید، من پاورپوینت را با شما به اشتراک می‌گذارم. به خاطر اینکه ما از سرعت اینترنت اطمینان نداشتیم، نمی‌دانستیم که اگر سراغ خود بانک‌ها برویم یا نه؛ در خود موتورها شروع به جستجو کردن کنیم یا نه و اینکه سرعت پاسخگویی آن‌ها چگونه است. تمام صفحاتی را که می‌خواستیم راجع به آن صحبت کنیم، پیشاپیش پرینت اسکرین گرفتیم؛ که بشود حرکت در بین این صفحات قدری سرعتش بالاتر برود و ما محتوای بیشتری را در یک‌ساعتی که در خدمتتان هستیم، پوشش بدهیم.با سیستم دیگری من سعی می‌کنم از آن وی پی ان که دانشگاه در اختیار ما گذاشته است، در بانک‌های اطلاعات باشم. در هرجایی که خواستیم مثالی را نشان دهیم، من بین این دو جابه‌جا می‌شوم. از همین‌الان عذرخواهی می‌کنم که اگر این جابه‌جایی وقفه‌ای ایجاد می‌کند و کار را کند می‌کند؛ اما فکر می‌کنم این تنها راهی بود که ما داشتیم تا جایی که ممکن است، بحث بی‌وقفه جلو برود. 00:08:22خانم دکتر ریحانه خاقانپور مطلب اصلی را در مورد درگاه گوگل اسکالر فرمودند. مطلبی که من می‌توانم بگویم، این است که گوگل اسکالر باوجوداینکه به نظر خیلی موتور جستجوی دم‌دستی‌ای می‌آید، ما در طول گفتگو متوجه خواهیم شد موتورهای جستجو کجا به ما کمک می‌کنند و حتی می‌شود گفت کجا بی‌رقیب‌اند. آن‌ها به خاطر وسعت و پوشش و گستردگی‌شان، به‌خصوص گوگل، این جایگاه را در جستجو دارند. شاید در جاهای دیگر نتواند بعضی منظورهای ما را برآورده کند. در ادامهٔ صحبت‌هایم خواهم گفت این مکان‌هایی که ما گستردگی بازیابی را در آن‌ها نیاز داریم، چه موضع‌هایی از پژوهش است. 00:09:11مزیت دیگر گوگل اسکالر هم‌زبانی با پیکرهٔ رایج پژوهش است. پیکرهٔ رایج دانش و هم‌زبانی شاید تعابیری‌اند که هر دو نیاز به توضیح داشته باشند. منظور از پیکره، اگر با زبان انگلیسی آشنا باشید، به آن corepese پژوهش می‌گویند. این یعنی اینکه ما خیلی از اوقات با تعابیر نزدیک به هم در مورد یک حوزهٔ موضوعی مشترک صحبت می‌کنیم؛ اما گاهی یکی از تعابیر بین پژوهشگران ترجیح بیشتری دارد، می‌بینیم حتی اخیراً بانک‌های اطلاعات قوی به این موضوع توجه می‌کنند. در یک موضوع پژوهشی بیش از یک عنوان درواقع رأس موضوعاتش را معلوم می‌کند. خودشان انتخاب می‌کنند که در بین این عناوین کدام به نظر می‌رسد که گردش اقوال بیشتری داشته و بیشتر در جوامع پژوهشی چرخیده است.این کاری است که گوگل اسکالر هم انجام می‌دهد؛ یعنی ممکن است که شما با دو عنوان نزدیک به هم مثلاً Landscape history یا History of Landscape می‌گردید و می‌بینید که بازیابی شما یکی از آن‌ها عدد کمتری شامل می‌شود و دیگری بیشتر. این نشان می‌دهد این دو اصطلاح که بسیار به هم نزدیک هستند، به نظر می‌آید که در دست پژوهشگران بیشتر چرخیده است؛ در پژوهش‌های آن‌ها بیشتر آشکارشده است. پس هم‌زبانی گوگل با زبان رایج در پژوهش‌ها کمک می‌کند که ما گستردهٔ یک سفرهٔ پژوهشی را به‌راحتی درک کنیم. 00:10:58امکان جستجوی فارسی، یک امکان دیگری است که گوگل اسکالر دارد. به نظر می‌آید که در سال‌های اخیر از این بابت هم قوت قابل قبولی پیدا کرده است؛ و مزیت دیگر آن، یعنی عدم جستجوی انحصاری در بین مقالات، سبب می‌شود در بین همه‌چیز جستجو کند. من بعضی از اوقات که قصد ندارم از فایل‌های چند ده ‌ثانیه‌ای بگذرم؛ حتی گوگل اسکالر را کنار گذاشته و سراغ گوگل ‌می‌روم. در اینجاست که محدود کردن اطلاعات حشو در نزد پژوهشگر می‌تواند بیشتر باشد. با همهٔ این مزایایی که من خدمتتان برشمردم، می‌شود لحاظ کرد؛ که خیلی از اوقات، در ابتدای پژوهش برای اشراف کلی، جای مفیدی برای شروع کردن است. حالا بعداً خدمتتان عرض می‌کنم که غیرازاین، فایدهٔ دیگری هم دارد. من فکر می‌کنم خانم دکتر ریحانه خاقانپور می‌خواستند گوگل اسکالر را با بعضی از پایگاه‌های فارسی مقایسه کنند؛ خانم دکتر، درست است؟   00:12:08: بله نمی‌خواستم مقایسه کنم؛ می‌خواستم بگویم در کنار مزیت دادن اشراف کلی گوگل اسکالر به پژوهشگر، شاید بد نباشد در ابتدای کار، از پایگاه‌های فارسی هم برای سرچ اولیه استفاده کنیم. مثلاً سامانهٔ گنج ایرانداک که پایان‌نامه‌های فارسی را در اختیار ما قرار می‌دهد، خیلی از این نظر می‌تواند کمک‌کننده باشد. یا مگیران (Magiran) و سیویلیکا (Civilica) خیلی به‌صورت گسترده همهٔ مقالات فارسی را، چه آن‌هایی که در نشریات چاپ می‌شوند و چه آن‌هایی که در سمینارها و کنفرانس‌ها و جاهای دیگر به‌جز نشریات چاپ می‌شوند، می‌تواند در اختیارمان قرار بدهد.همهٔ این موارد باعث می‌شود پژوهشگر در ابتدا بتواند آشنایی کلی با موضوع داشته باشم. مقالاتی از این پایگاه‌های فارسی به دست می‌آید، می‌تواند ازاین‌جهت دادن کلیدواژه‌ها کمک کند. پژوهشگر هم می‌تواند از فهرست منابع آن مقالات استفاده کند تا به منابع دیگری دسترس پیدا کند. این موارد دریچه‌هایی را برایش باز می‌کند که در موضوع خودش نرو تر (مواردی که حذف می‌کند بیشتر می‌شوند) شود و رفته‌رفته موضوع خودش را کوچک‌تر کند تا به منابع اصلی‌ای که به آن‌ها دسترس پیدا کند، برسد. 00:13:42: من معایب گوگل اسکالر را می‌گویم. اسکرین‌ شات‌هایی از گنج، سید و غیره داریم. اگر روی اسکرین شات‌ها توضیحی داشتید، تأمل نفرمایید و بدون اینکه من سؤال را بپرسم، توضیحتان را بفرمایید. من مزایای گوگل اسکالر را گفتم، ضروری است که از معایب آن‌هم آگاه باشیم. معایب آن یعنی همان مزیتش عیبش هم هست. گستردگی که مزیت گوگل اسکالر است. طبیعتاً می‌تواند عیبش هم باشد برای اینکه عدد بازیابی‌ها در حدی است که با جستجو نکردن برابری می‌کند. وقتی بازیابی‌ها بالای چند ده هزار و چند صد هزار باشد، برای فرد پژوهشگر امکان تحلیل آن بازیابی‌ها وجود ندارد. این عیب جایی خودش را نشان می‌دهد که ما در گوگل اسکالر فیلتر کارآمدی نداریم. نمونهٔ Interface یک جستجوی گوگل اسکالر خانم ریحانه خاقانپور [اشاره به تصویر] ملاحظه بفرمایید که ایشان با نقد معماری جستجو کرده‌اند. 00:15:05بازیابی حدود ده هزار عدد است. امکان ندارد پژوهشگری، حتی در دوره‌های دکتری، بتواند یک‌میلیون و دویست هزار بازیابی را بررسی کند؛ که بداند کدام به کارش مربوط است؛ اما شما در سمت چپ تصویر [اشاره به تصویر] می‌بینید گوگل اسکالر فیلتر هایی دارد؛ برای اینکه بشود که بازیابی‌ها را تراشید و حذف کرد؛ فقط تاریخ و چند فیلتر بسیار سادهٔ دیگر است. بر اساس میزان ربطی که موتور جستجو به تعبیر کلیدواژهٔ شما تشخیص داده و به این حالت مرتب کرده است. شما می‌توانید این را بردارید و بر اساس تاریخ مرتب کند؛ آن‌چنان امتیاز چشمگیری نیست. می‌توانیم فقط مقالات مروری را نمایش دهد. این مورد هم خیلی امتیاز قابل اتکایی نیست. پژوهشگران به تنظیماتی بسیار دقیق‌تر از این نیاز دارند. 00:16:25وقتی از شروع موضوعی صحبت می‌کنیم، هم‌زبان شدن چه جمع و جغرافیای پژوهشی، خیلی مفید است؛ در ادامه خودش کاملاً نشان می‌دهد که ما باید ابزارمان را عوض کنیم و به سراغ جای دیگری برویم. بعضی‌اوقات در خود همین صفحه [اشاره به تصویر] هم نشانه‌هایی وجود دارد. ازجمله شما در همین [اشاره به تصویر] بازیابی نخست نگاه کنید که در کنارش علامت انتشارات WILEY گذاشته شده است. هم اطلاعات کتابشناسی‌اش در بانک‌هایی که الآن در دانشگاه‌ها وجود دارد. هم خودش در مقام بانک داده در فهرست عضویت‌های بیشتر دانشگاه‌ها وجود دارد. 00:17:24خانم دکتر خاقانپور به Interface های سامانه گنج ایرانداک و سید (SID) رسیدیم. اگر میل دارید توضیحی بفرمایید که من روی آن‌ها بروم.: سامانه گنج ایرانداک از صفحهٔ اولش می‌توانیم متوجه بشویم، پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد و رساله‌های دکتری دارد. رساله‌هایی که در مرحلهٔ پروپوزال هم دفاع شده‌اند، نمایش می‌دهد؛ یعنی پژوهشگر می‌تواند رساله‌ای با موضوع شبیه به موضوع خودش در حال انجام است، پیدا کند. موقع سرچ کردن [اشاره به تصویر] می‌توانید همهٔ کلمه‌ای که شما جستجو می‌کنید و همهٔ فیلدها یا بعضی از آن‌ها انتخاب کنید. مثلاً [اشاره به تصویر] می‌توانیم انتخاب کنیم فقط کلیدواژه‌ها یا عنوان، یا چکیده سرچ کند. گذاشتن روی همهٔ فیلدها بهتر است. 00:18:37من واژهٔ «نقد معماری» را سرچ کردم [اشاره به تصویر]. تعدادی رساله و پایان‌نامه آورده است. هم رساله‌های دکتری و هم پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد می‌آورد. این فیلتر [اشاره به تصویر] کنارش به شما امکان می‌دهد بگویید که فقط رساله‌های دکتری را نشان بدهد؛ حتی فقط رساله‌های دکتری رشتهٔ معماری را نشان بدهد. از این نظر می‌تواند به‌خوبی فیلتر کند. ممکن است کلیدواژه‌ای که سرچ می‌کنیم در رشته‌های دیگر هم استفاده شود؛ ولی ما نیاز داریم فقط آن‌های که در رشتهٔ معماری‌اند، نشان دهد. 00:19:26سامانهٔ سید (SID) هم همان‌طور که گفتم بیشتر در مورد مقالات است. مقالات نشریات، همایش‌ها و طرح‌ها را می‌توانیم در آن سرچ کنیم. نویسندگان مختلف را هم می‌آورد. فیلترها در سید هم خیلی زیاد نیست و در حد عنوان و سال است. اینجا می‌توانید [اشاره به تصویر] گروه تخصصی و بازهٔ زمانی را انتخاب کنید. انتخاب کنید که مقالات نشریات را نشان دهد یا سمینار یا طرح‌ها پژوهشی. سامانهٔ سید مقالات منتشرشده در زبان فارسی در حوزهٔ مدنظرمان ر برایمان نمایش می‌دهد؛ از این لحاظ می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد. 00:20:22: خانم ریحانه خاقانپور، خیلی لطف کردید. ببخشید من با بعضی از توضیحات شما هم‌زمان نبودم. من می‌خواستم توضیح کوتاه دیگری بدهم و از گوگل اسکالر خارج شویم؛ زیرا فکر می‌کنم گوگل اسکالر حتی در حد خدماتی که ارائه می‌دهد نیز شناخته نشده است. من در توضیح قبلی عرض کردم گوگل اسکالر برای آگاهی از جغرافیای پژوهشی متصل به موضوع، کارآمد است. از بابتی دیگر نیز مناسب است تا متوجه شویم سردمداران یا پیشکسوتان آن حوزهٔ پژوهشی چه کسانی هستند. شما در آنجا برای خود یک پروندهٔ پژوهشی ایجاد و حوزه‌های موضوعی موردعلاقه‌تان را اعلام می‌کنید؛ این ابزار به‌عنوان یک دستیار به شما کمک می‌کند تا بتوانید موضوعات موردعلاقه‌تان را دنبال کنید؛ از فعالیت پژوهشی کسانی که مثل شما در گوگل اسکالر برای خود پروندهٔ پژوهشی باز کرده‌اند، آگاه شوید.این قابلیت ویژگی منحصربه‌فردی نیست؛ یعنی شما در LinkedIn،ResearchGate،Academia و دیگر پلتفرم‌ها نیز به این ویژگی دسترسی دارید. بااین‌حال، سادگی صفحهٔ گوگل اسکالر در بسیاری از موضوعات کمک بزرگی محسوب می‌شود. مثلاً در صفحهٔ من حوزهٔ «تاریخ منظر» به‌عنوان یکی از موضوعات موردعلاقه‌ام انتخاب‌شده است؛ از همین رو لیست بلندبالایی از پژوهشگران بسیار شناخته‌شدهٔ این حوزه را همیشه در دسترس دارم که امتیاز کمی نیست.  00:22:06خانم دکتر، اگر اجازه بدهید از گوگل اسکالر خارج شویم. اساساً صحبت ما این بود که موتورهای جستجو موضوع اصلی این جلسه‌اند. من بار دیگر علت این امر را خدمت حضار عرض می‌کنم. ما بانک‌های اطلاعاتی کمی نداریم؛ همچنین دیتاست‌های (Data set) خارج از دسترسِ اشتراک دانشگاه نیز کم نیستند. آموزش‌های استفاده از این بانک‌ها را هم باز کم نداریم. من می‌دانم عزیزان در همهٔ دانشگاه‌ها، به‌خصوص مسئولان کتابخانه‌های مرکزی و مراکز اسناد، برای مهارت استفاده از این بانک‌ها، دوره‌هایی برای دانشجویان و اعضای هیئت‌علمی برگزار می‌کنند؛ بااین‌حال، کم نیست مواردی که پژوهشگران به ما مراجعه می‌کنند و پس از جستجو در این بانک‌ها، دست‌خالی برمی‌گردند. 00:23:00بعد از گفتگوهای فراوان با پژوهشگران زیادی به نتیجه‌ای رسیدیم؛ پذیرفتن این امر که موتورهای مختلف، ویژگی‌های متفاوتی دارند، گام نخست است. پژوهشگری فضای ذهنی و فضای معنایی پژوهش خود را با این ویژگی‌ها تنظیم نکرده است؛ او غالباً با ابزار اشتباه وارد آن بانک اطلاعاتی می‌شود و با چراغ اشتباه به دنبال آن اطلاعات می‌گردد. یکی از نکات بسیار مهم دربارهٔ موتورهای جستجو، شناخت خاستگاه اطلاعاتی و منطق بازیابی آن‌هاست؛ کدام واژگان و کدام شیوه‌های ترکیب کلمات در موتور جستجوی مدنظر غلبه دارند؛ که بشود ذهن و روند جستجوی خود را با منطق حاکم بر آن موتور هماهنگ کنیم. 00:24:05خیلی از اوقات، بانک‌ها و مجموعه داده‌هایی که در اختیار این موتورها قرار دارند، از مکان‌های مختلفی فراهم می‌شوند. ما راجع به گوگل اسکالر صحبت می‌کردیم؛ خیلی از عزیزان پژوهشگر، از گوگل بیشتر و از گوگل اسکالر کمتر استفاده می‌کنند [یا نسبت به آن تردید دارند]؛ اطلاعات خیلی از اوقات از منابعی تأمین شده‌اند که اعتبارشان تضمین‌شده نیست. شما نمی‌دانید داده‌ها تا چه اندازه صحت دارند که این تردیدِ درستی هم هست. در این زمینه از دو تعبیر استفاده می‌شود: «اعتبار» (Validity/Credibility) و «پرستیژ» (Prestige). وقتی موتورهای جستجو از بانک‌های اطلاعاتی یا از مجموعه داده‌ها استفاده می‌کنند، ما چگونه می‌توانیم بدانیم که اعتبار و پرستیژ این موتورها چه میزان است؟ این دو، موضوعات متفاوتی هستند که در ادامه توضیح خواهم داد. 00:25:05سؤال بسیار مهمی است. می‌دانم که این سؤال داغ دل خیلی از اعضای هیئت‌علمی را تازه می‌کند. اصولاً مرجع تشخیص اعتبار در جهان علمی چه کسی است. اگر ما می‌خواهیم در مورد یک موتور جستجو قضاوت کنیم، باید ببینیم که چه کسی آن را تأیید کرده یا نکرده است. اگر خانم دکتر ریحانه خاقانپور نکته‌ای ندارند، من می‌خواهم قصه‌ای خدمتتان بگویم. [گفتن این قصه] هم به علت تلطیف جلسه است؛ و هم نکته‌ای که در خلال این داستان اینجا اتفاق میفتد؛ قصه در ادامهٔ کار در مورد بانک‌های اطلاعات در حوزهٔ پژوهش نزدیک به علوم انسانی و هنر صحبت می‌کنیم، به دردمان می‌خورد. 00:25:58وقتی ما راجع به اعتبار داده‌های علمی، مدارک علمی یا مستندات پژوهش‌های علمی صحبت می‌کنیم، این موضوع از مواردی به شمار می‌رود که به مجموعه واژگانی متصل می‌شویم که ذیل عنوان بزرگ علم‌سنجی قرار می‌گیرند. این حوزه برای خود تخصص ویژه‌ای است. عزیزانِ دانش‌شناسی ما در این زمینه مهارت بسیار دارند و امیدوارم در یکی از جلسات پژوهش‌نگاری، در خدمت یکی از این عزیزان باشیم. علم‌سنجی از نامش پیداست؛ وظیفهٔ آن، دستیابی به معیارهایی برای سنجش صحت یک گزارهٔ علمی یا مدرک علمی و به آزمون گذاشتن آن‌هاست. تعابیری در مورد نشریات به گوشمان خورده است؛ ازجملهٔ آن‌ها مقالات ISI است که فکر می‌کنم در کلام روزمره نیز بازار داغی دارند، یا بانک‌هایی مثل Scopus و غیره.خوب است بدانید که نخستین مورد از این فهرست‌ها زمانی ساخته شد که یکی از استادان روان‌شناسی دانشگاه پنسیلوانیا مشاهده کرد همه می‌نویسند و کسی وقت خواندن ندارد. او به این فکر افتاد که فهرستی تهیه کند که بر اساس کلیدواژه، بتواند به شیوه‌ای مقالات را فهرست‌نویسی کند تا معلوم شود چه کسی در مورد چه چیزی صحبت کرده است. تا آن زمان، فهرست‌نویسی در اختیار کتابداری بود؛ البته در کتابداری پیشرفت‌های زیادی حاصل‌شده است. این فرد کسی نبود به‌جز آقای ایوژن گارفیلد (Eugene Eli Garfield). 00:27:59این شخص در حدود دههٔ پنجاه میلادی ــ اگر اشتباه نکنم ــ برای اولین بار به فهرست کردن مقالات اهتمام ورزید. بعد از مدتی نزدیک به پانزده یا شانزده سال، این مؤسسه و فهرست را فروخت؛ مواردی مثل ISI را از او به یادگار داریم. او برای باقی نماندن فرصت خواندن در میان فراوانیِ نوشته‌های پژوهشگران و اعضای هیئت‌علمی به این دلیل به چنین کاری اقدام کرد؛ این وضعیت به «انبوهی اطلاعات» منجر خواهد شد و بعدها در میان این حجم از داده‌ها، مطالب ارزشمند گم می‌شوند. 00:28:54همین‌جا می‌توانیم از تفاوت اعتبار و پرستیژ صحبت کنیم. او این فهرست را ساخت تا معیارهایی برای اندازه‌گیری پیدا کند؛ اما اندازه‌گیری چه چیزی؟ این نکتهٔ مهمی است. امروزه اعتبار بروندادهای پژوهشی که مستند می‌شوند، با اصطلاحات مختلفی شناخته می‌شود؛ یکی از این معیارهای سنجش، میزان گردش اقوال یا گزاره‌های پژوهشی است که در سندی پژوهشی قیدشده است. شما می‌بینید در مورد اینکه چند بار از یک فرد نقل‌قول شده، این عدد به‌صورت کمّی بالا می‌رود؛ ما جوایز، مشوق‌ها و گفتگوهای بسیاری در این زمینه داریم، اما این مورد با پرستیژ تفاوت دارد. 00:29:50در جهان علم مهم نیست که شما کلامی گفته باشید و فراگیر شود؛ اینکه کلام توسط چه کسانی پذیرفته‌شده مهم است؛ به این امر «پرستیژ علمی» می‌گویند. امروز من و خانم دکتر ریحانه خاقانپور پایگاه‌هایی خدمتتان معرفی می‌کنیم که بعضی از آن‌ها به این معیار دوم اهمیت می‌دهند؛ یعنی فقط مهم نیست که کلام شما بچرخد، اینکه کجا می‌چرخد، مهم است. موشکافی‌ای ساده از سوی آقای ایوژن گارفیلد (Eugene Eli Garfield). باعث شد موضوعات مختلفی دربارهٔ اینکه عیار هر کلام علمی چقدر است، به وجود بیاید. این تذکر را بدهم که این معیارها و سنجش‌ها زمانی خیلی خوب کار می‌کنند که در حوزهٔ علوم تجربی و مهندسی (Science) صحبت می‌کنیم؛ این معیارها غالباً بر مبنای سرعت گردش اقوال و تعداد آن‌ها سنجیده می‌شوند. سرعت و تعداد گردش اقوال و نقل‌قول‌هایی که بر آن‌ها تکیه شده است، بعضی اوقات در علوم انسانی کارساز نیست.یادآوری کنم که ما دربارهٔ چگونه کار کردن یک موتور جستجو صحبت می‌کنیم. نکته اینجاست که موتورهای جستجو برای انتخاب کلام معتبر و کلمات دارای پرستیژ، منطق‌های متفاوتی دارند؛ هرکدام برای افراد خاصی مهم هستند. جستجوی ما در گوگل اسکالر بهانهٔ خوبی برای مطرح کردن مهم بودن خیلی از معیارها زمانی هستند؛ کسی سند پژوهشی دارد و نمی‌داند آن را به دست چه کسی بسپارد؛ نه برای کسی که به دنبال سند پژوهشی می‌گردد.هنگام صحبت از گوگل اسکالر گفتیم که گاهی می‌خواهیم بدانیم از بین تعابیر پژوهشی یک حوزه، کدام‌ فراگیرتر است؛ فراگیری ممکن است در حوزهٔ مکالمات شفاهی باشد که چیزی از ارزش آن کم نمی‌کند. به حوزهٔ خودمان برمی‌گردیم؛ وقتی دربارهٔ حوزهٔ علوم انسانی و هنرها صحبت می‌کنیم باید نفوذ کلام در میان عموم مردم جامعه باشد. یا در زمانی که شما به دنبال منابع غیرمعمول هستید؛ منابعی که آکادمیک نیستند اما می‌توانند دستمایهٔ پژوهش شما قرار گیرند. بعضی از معیارهای سنجش کلام علمی که موتورها به آن‌ها متصل‌اند، خیلی از اوقات دامنهٔ پژوهش را تنگ و تنگ‌تر می‌کنند. 00:32:54خانم دکتر ریحانه خاقانپور، می‌خواستید در مورد سایمگو (Scimago) و ایمپکت فکتور (Impact Factor) ایرانی صحبت کنید. دربارهٔ موتورهای جستجو ــ مثلاً همین‌جا که راجع به آقای ایوژن گارفیلد (Eugene Eli Garfield). صحبت کردیم که تفاوت ISI و اسکوپوس (Scopus) چیست ــ توضیحی عرض خواهم کرد؛ سپس سراغ پایگاه‌ها می‌رویم. اگر میل دارید، لطفاً این تفاوت را بفرمایید. همان‌طور که اشاره کردید، خیلی مهم است ژورنال‌ها و مقالاتشان را که پیدا می‌کنیم، چقدر اعتبار دارند. ممکن است وقتی در گوگل اسکالر سرچ می‌کنیم، تعداد زیادی مقاله بیاورد؛ مهم است بدانیم کدام اعتبار بیشتری دارد که به آن رجوع کرده و در پژوهش خود از آن استفاده کنیم. بعضی از سایت‌ها مانند سایت سایمگو (Scimago) می‌توانند این اعتبار را به ما نشان دهند. ما می‌توانیم آن نشریه‌ای را که مقاله از آنجا آمده است سرچ کنیم تا اطلاعات نشریه را برایمان بیاورد. مثلاً من نشریهٔ «Design Studies» را سرچ کرده بودم تا اطلاعات آن را به دست آورم. در این بخش [اشاره به تصویر] مشخص می‌شود این نشریه در چه حوزه‌هایی مقاله کار کرده و پذیرش می‌کند. همچنین میزان اعتبار آن را نشان می‌دهد که در رتبهٔ Q1 قرار دارد و شاخص H-Index آن را نیز نمایش می‌دهد.این شاخص‌ها نشان می‌دهند که این نشریه، بسیار معتبر است و مقالات آن اعتبار دارند و می‌شود به آن‌ها استناد کرد. اگر دوستان خودشان در این پایگاه جستجو کنند، اطلاعات بسیار بیشتری را هم به دست می‌آورند؛ حتی تغییرات اعتبار نشریه در سالیان متمادی را نمایش می‌دهد؛ اینکه در موضوعات مختلف تا چه اندازه در رتبه‌های Q1 یا Q2 بوده است. درمجموع، سایمگو پایگاهی است که دانشجویان می‌توانند مقالاتی را که به آن‌ها رجوع می‌کنند، از طریق آن بسنجند. 00:35:15پایگاه ایرانی بسیار کمک‌کننده هم هست. در این پایگاه می‌توان ایمپکت فکتور (Impact Factor) یا شابک را سرچ کرد تا مشخص شود نشریه در چه پایگاه‌هایی نمایه شده است. من همان نشریهٔ «Design Studies» را سرچ کردم؛ در این بخش [اشاره به تصویر] نشان می‌دهد در کجا نمایه شده است؛ مثلاً در JSR،Master Journal List و Scopus نمایه شده است. همچنین مشخص می‌کند که نشریه در هرسال چه وضعیتی داشته است. این قابلیت ازاین‌جهت می‌تواند کمک کند که برخی نشریات اعتباری ندارند یا از سالی به بعد، دیگر مقالاتشان معتبر نیست [از بازهٔ زمانی خاصی از فهرست مجلات معتبر خارج‌شده‌اند]. در این سایت‌ها می‌توانید بررسی کنید که آیا ارجاع به آن‌ها کار درستی است یا خیر. حتی در آینده بخواهید از رسالهٔ خود مقاله‌ای استخراج و منتشر کنید، می‌توانید با جستجو در این پایگاه‌ها متوجه شوید بهتر است مقاله‌تان را در چه نشریه‌ای به چاپ برسانید. 00:36:26: خانم دکتر ریحانه خاقانپور خیلی متشکرم. [حاضران] خواسته‌اند که در مورد سرچ توضیح دهید. در مورد سرچ توضیح می‌دهیم، اما فکر می‌کنم اصولاً بهترین جلسات برای آموزش جستجو، جلسات مشارکتی است؛ جلساتی که کلیدواژه‌هایی توسط خود پژوهشگران مطرح می‌شود؛ سپس معلوم می‌گردد که کلیدواژه‌های انتخابی یا موتوری که برای جستجو، چه مشکلاتی ایجاد کرده است. بزرگ‌ترین مشکل عزیزان ما هنگام جستجو در بانک‌های اطلاعاتی، درک نکردن منطق موتورهای جستجو است. رفتن سراغ کلیدواژه‌ها در عمل به نتیجه‌ی مطلوبی ختم نمی‌شود که اکنون برای پژوهشگران ما رخ می‌دهد؛ فکر می‌کنند با یک کلیدواژه کارشان راه می‌افتد؛ غافل از اینکه برای سرچ کلیدواژه در گوگل اسکالر باید با یک منطق این کار را انجام شود؛ و زمانی که به پایگاه‌های دیگری مانند Scopus یا هر پایگاه دیگری مراجعه می‌کنند، باید با منطق دیگری جستجو کنند؛ چه‌بسا در این مسیر مجبور شوند کلیدواژهٔ خود را کاملاً عوض کنند.   00:37:41خانم دکتر در مورد سایمگو (Scimago) توضیح دادند؛ خوب است بدانید که اطلاعات و سیستم رده‌بندی خود را بر مبنای داده‌های اسکوپوس (Scopus) بنیاد می‌گذارد. نشریاتی که در اسکوپوس (Scopus) فهرست می‌شوند با نشریاتی که تحت عنوان ISI می‌شناسیم، مربوط به دو نهاد مختلف هستند. اسکوپوس (Scopus) با ISI قابل‌مقایسه است و منطق عملکردی این دو بسیار به هم شباهت دارد. از بابت نگرانی ما در مورد اینکه آیا فیلترهایی برای کاهش حجم بازیابی‌ها و حذف حشو [اطلاعات زائد] وجود دارد یا خیر، باید گفت که این پایگاه‌ها فیلترهای مناسبی هم دارند.نکتهٔ بسیار مهمی در اینجا وجود دارد؛ با توجه به همین لوگویی که [اشاره به تصویر] می‌بینید، شما متوجه می‌شوید که اسکوپوس (Scopus) زیرمجموعهٔ نهادی به نام الزویر (Elsevier) است؛ همان‌طور که ISI زیرمجموعهٔ نهادی به نام کلاریویت (Clarivate Analytics) به شمار می‌رود. ISI در حال حاضر زیرمجموعهٔ کلاریویت (Clarivate Analytics) است، اما پیش از آن متعلق به تامسون رویترز (Thomson Reuters) بود؛ چراکه شرکت‌های بزرگ گاهی یکدیگر را خریداری می‌کنند. 00:38:54هر دو نهاد، حوزهٔ موضوعی و تمرکز اصلی‌شان بر علوم تجربی و مهندسی (Science) است. تقسیمات حوزه‌های دانشگاهی در خارج از ایران، مرزبندی بسیار قاطع و مشخصی میان علوم (Science) و علوم انسانی (Humanities) دارد. در ایران برای حوزه‌هایی مانند علوم اجتماعی نیز از واژهٔ «علوم» استفاده می‌کنیم، این مسئله تا حدودی گمراه‌کننده می‌شود؛ اما در نظام‌های بین‌المللی این تفکیک کاملاً آشکار است. تمرکز هر دو مؤسسهٔ کلاریویت (Clarivate) و الزویر (Elsevier) بر حوزهٔ Science کاملاً مشهود است؛ شما بدون مشکل می‌توانید سیر تکامل ISI و تایم‌لاین (Timeline) شکل‌گیری اسکوپوس (Scopus) را در این زمینه بررسی کنید. همان‌طور که می‌دانید، این بنیان را آقای ایوژن گارفیلد (Eugene Eli Garfield) پایه‌گذاری کرد و نام آن «مؤسسه اطلاعات علمی» یا همان (Institute for Scientific Information) به‌اختصار ISI بود. 00:40:04ISI از همان ابتدا تعهد موضوعی خود را معلوم کرده بود و کسی نمی‌تواند گلایه‌ای از آن داشته باشد.؛ می‌دانم دانشجویان و پژوهشگران ما مراجعه به این دو را خیلی می‌پسندند و اطمینان زیادی به آن‌ها دارند؛ اگر می‌خواهید برای جستجو به این دو پایگاه تکیه کنید، بدانید که تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. زمانی که به حوزه‌های علوم انسانی نزدیک می‌شوید، ISI در بعضی از موضوعات قوی‌تر عمل کرده است؛ تعداد این عناوین بسیار کم است. در مقابل، به نظر می‌رسد که پایگاه اسکوپوس (Scopus) در حوزه‌های علوم انسانی رویکرد نرم‌تر و پذیراتری دارد. این نکته را هم بگویم که مجموع نشریات فهرست شده در اسکوپوس (Scopus)، از نظر تعدادی بیشتر از ISI است. 00:40:48این ویژگی برای پژوهشگران به دنبال مطلب، امتیاز محسوب می‌شود؛ اما پژوهشگرانی که قصد دارند برونداد پژوهشی خود را به چاپ برسانند، چندان مطلوب نیست. نظام دانشگاهی ما، آن سخت‌گیری خاصی را که در ISI وجود دارد و باعث می‌شود خیلی از نشریات در آن فهرست نشوند، بیشتر می‌پسندد. حتی این روزها [در آیین‌نامه‌ها] از ISI به سمت جی‌سی‌آر (JCR) گزارش استنادی نشریات حرکت می‌کنند. در آنجا تعداد نشریات باز هم کمتر می‌شود؛ یعنی تکیه بر همان معیاری که در ابتدای عرایضم گفتم: «پرستیژ». این‌گونه نیست که نشریات خارج از ISI اعتبار نداشته باشند؛ گاهی وقت‌ها به‌اندازهٔ کافی پرستیژ ندارند که بتوانند وارد این فهرست شوند. ممکن است همین نشریات در فهرست اسکوپوس (Scopus) حضورداشته باشند. به‌هرحال، هرچند ما هم این نظام طبقاتی را در جهان علمی نمی‌پسندیم؛ اما واقعیت این است که چنین ساختاری وجود دارد. 00:41:46شما هنگامی در پایگاه‌ها جستجو می‌کنید، در جایی که جستجو می‌کنید، ممکن است مطلب موردنظر شما در آن وجود نداشته باشد. همین الآن در این [اشاره به تصویر] دیاگرام، مشخص است پایگاهی مثل ISI در چه بخش‌هایی اساساً نشریاتی ندارد؛ که ممکن است شما با آن‌ها کار داشته باشید؛ درنتیجه هنگام جستجو، در میان یافته‌های شما سروکلهٔ مطالبی که در آن نشریات منتشرشده‌اند، پیدا نخواهد شد. هر دو پایگاه ــ اسکوپوس (Scopus) یا ISI ــ حوزه‌های موضوعی‌شان برای حلقه‌های نزدیک به علوم انسانی و هنر، بسیار محدود است. 00:42:30علاوه بر این، من شخصاً صفحهٔ نمایش آن‌ها را هم خیلی نمی‌پسندم؛ وقتی جستجویی انجام می‌دهید، بااینکه موتور جستجو امکانات و گزینه‌های زیادی برای انتخاب مکان جستجو به شما می‌دهد؛ همان‌طور که در صفحه مشاهده می‌کنید [اشاره به تصویر] Retrieval یا بازیابی آن چنین [اشاره به تصویر] است؛ این سیستم‌ها به‌غیراز نام مقاله، نام نویسندگان و نام نشریه، به‌صورت خودکار اطلاعات بیشتری به شما ارائه نمی‌دهند؛ مگر شما روی گزینهٔ نمایش چکیده (Show abstract) کلیک کنید تا اطلاعات بیشتری را نشان دهد. خیلی از اوقات هم متن کامل مقاله (Full-text) را در اختیار شما نمی‌گذارند. خانم دکتر ریحانه خاقانپور، در مورد اسکوپوس (Scopus) مطلب دیگری می‌خواهید بفرمایید تا من به سراغ پایگاه بعدی بروم؟ 00:43:24: اسکوپوس (Scopus) نسبت به گوگل اسکالر از نظر فیلتر کمی قوی‌تر است؛ یعنی علاوه بر سال انتشار موارد دیگر را هم می‌شود فیلتر کرد. گزینهٔ انتخاب زبان دارد یا می‌توانیم نوع مدرک [مانند مقاله پژوهشی، مروری، کتاب یا مقاله کنفرانس] را فیلتر کنیم. این قابلیت‌ها را در گوگل اسکالر نداشتیم و آنجا همه موارد را با هم برای ما می‌آورد [اشاره به تصویر]. همچنین می‌توانیم رشته را فیلتر بکنیم، یعنی همان بازهٔ موضوعی را می‌توانیم محدود کنیم. از این نظر، اسکوپوس (Scopus) از گوگل اسکالر بسیار قوی‌تر است؛ ولی همان‌طور که شما گفتید، در موضوعات علوم انسانی (Humanities) خیلی قوی نیست و بیشتر بر علوم تجربی و مهندسی (Science) تمرکز دارد. 00:44:08نیلوفر رضوی: از توضیحتان ممنونم. نمی‌دانم عزیزانی که همراهمان‌اند، در چه سطحی از مهارتِ جستجو هستند؛ بر اساس تجربه بسیار مشاهده کردم دوستان به منوی کشوییِ کنار فیلد جستجو [اشاره به تصویر] اصلاً کاری ندارند. حتی در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی هم دیده‌ام؛ گزینه‌هایی در اینجا [اشاره به تصویر] به شما اجازه می‌دهند به کلیدواژهٔ تایپ‌شده در فیلد جستجو دستور دهید؛ موتور جستجو دقیقاً در کجا [مثلاً در عنوان، چکیده یا کل متن] دنبالش بگردد؛ آن‌ها توجهی به این مورد نمی‌کنند. حالت پیش‌فرض (Default) را روی گزینهٔ «All Fields» (همهٔ فیلدها) می‌گذارند. این کار وقتی شما در مضیقه‌اید، درست به نظر نمی‌رسد؛ هرچند بسیاری از اوقات هم چارهٔ دیگری وجود ندارد. در ادامه خواهیم دید همین تفاوتِ بسیار ساده میان روش‌های جستجو، در بانک‌های اطلاعاتیِ بسیار معتبر به چه صورت جریان دارد. 00:45:04جلوتر خواهیم دید بانک‌هایی هستند که خودشان توصیه می‌کنند: لطفاً کلیدواژهٔ خود را به این منوی کناری [اشاره به تصویر] محدود نکنید؛ مگر مطمئن باشید و بدانید دقیقاً به دنبال کدام سند پژوهشی می‌گردید. اطمینان ندارید و می‌خواهید تمام مجموعهٔ گردآوری‌شده در یک حوزهٔ موضوعی برای شما نمایش داده شود؛ آن‌ها می‌گویند لطفاً دامنهٔ جستجو را محدود نکنید؛ اما توصیهٔ معمول در بسیاری از موتورهای جستجو این نیست؛ به همین خاطر، به نظرم مطمئن‌ترین راه نیم ساعت وقت دادن به خود برای آشنا شدن با یک موتور جستجوی جدید است؛ متوجه شوید منوی کناری تا چه اندازه کارآمد یا ناتوان است و بر چه مبنایی عمل می‌کند. 00:45:50خانم دکتر در مورد فیلترها در اسکوپوس (Scopus) هم فرمودند. به نظرم می‌آید جستجوی ساده‌ای در آن انجام دهید و ببینید در هرکدام از این‌ها چه اتفاقی می‌افتد؛ جاهایی که ما خیلی سراغشان می‌رویم، به‌خصوص وقتی تعداد Retrieval ها بالاست؛ خانم دکتر در پایگاهی که مدعی هستیم چندان به حوزه‌های هنر و علوم انسانی نزدیک نیست، واژهٔ «architectural criticism» (نقد معماری) را جستجو کردند؛ ۷۳۱ بازیابی داشته است [اشاره به تصویر]. ۷۳۱ مورد، تعداد زیادی نیست؛ مرور و متوجه محتوای ۷۳۱ مقاله شدن و اعمال فیلتر با توجه به نیاز برای پژوهشگر دکتری امر نامعمولی نیست. 00:46:42سراغ حوزه‌های موضوعی می‌رویم؛ آدم فکر می‌کند که دیگر نقد معماری چیزی است که واقعاً حوزه‌های موضوعیِ مرتبط با آن باید بسیار محدود باشد؛ حوزه‌هایی هستند همین کلیدواژهٔ «architectural criticism» (نقد معماری) را شامل شده‌اند؛ اما [با نگاه به فیلترها] می‌بینیم در مقالاتی که در اینجا فهرست شده، تعداد زیادی از حوزه‌ها به کار ما نمی‌آیند؛ مثلاً حوزهٔ «Business, Management and Accounting» (مدیریت بازرگانی و حسابداری) [اشاره به تصویر] هم جزء آن است، یا «Earth and Planetary Sciences» (علوم زمین و سیارات) هم جزء آن است؛ حوزه‌های «Energy» (انرژی) و حتی «Medicine» (پزشکی) نیز در این فهرست دیده می‌شوند. 00:47:14بنابراین به نظر می‌آید جاهایی این فیلترها هم چندان دقیق نیستند؛ یا وقتی کلیدواژه‌ها روی حالت پیش‌فرضِ «All Fields» (همهٔ فیلدها) است، بازیابی موضوعات برای ما حساب‌شده و دقیقاً به هدف خورده نیست. بااین‌حال، مشاهده می‌کنید [اشاره به تصویر] دامنهٔ یافته‌ها را به آن‌هایی که مطمئنیم در «Arts and Humanities» (هنر و علوم انسانی) می‌گنجند، محدود می‌کنیم، ۴۳۲ مورد از آن ۷۳۱ مقاله باقی می‌ماند؛ کاهش حجم و اختصاصی سازی از موتور جستجو با چنین امکانی درواقع جای تشکر دارد.  00:47:48وقتی می‌گوییم حوزه‌های نزدیک‌تر به علوم انسانی، اجازه بدهید سراغ موتور جستجویی بروم که به‌طورمعمول توصیه نمی‌شود؛ مربوط به ناشری است که برای خود موتور جستجو دارد و بانک اطلاعاتی نیست. بااین‌حال به دلیل قدمت و اخلاق پژوهشی و اخلاق سردبیری و هیئت تحریریه‌ای، بسیار معتبر است؛ این انتشارات SAGE است. همان‌طور که گفتم، در تایم‌لاینش [اشاره به تصویر] می‌بینید از ۱۹۶۵ فعالیت دارد؛ در حوزهٔ علوم انسانی خیلی مزیت تلقی می‌شود. 00:48:35در حوزهٔ علوم انسانی قدمت و ماندگاری دستاوردهای پژوهشی خیلی بیشتر از سرعت نفوذ دستاوردهای پژوهشی است؛ این جزء معیارهایی است که متأسفانه علم‌سنجی هنوز برایش پارامترهای مناسب سنجش پیدا نکرده است. این موضوع خیلی از اوقات به جامعهٔ دانشگاهی آسیب می‌زند؛ خصوصاً در کشور ما که خیلی بر این معیارهای علم‌سنجی برای سنجش عیار علمی افراد و اسناد متکی هستیم. قدمت انتشارات SAGE را گفتم، حوزهٔ تمرکزش هم به‌شدت علوم انسانی است؛ یعنی کمتر چیز دیگری پیدا می‌کنید. حتی کمی اینجا تمرکز بر علوم انسانی، به ضرر هنر تمام‌شده است. 00:49:30علت اینکه سراغ SAGE می‌روم چیست؟ فیلتر قوی دارد، بااین‌حال فیلترهایش محدودند. نکته‌ای می‌خواهم بگویم؛ فیلترهای انتشارات SAGE وجود دارند ولی معلوم نمی‌شود شما را به چه منطقی وصل می‌کنند. این را حتی خودشان معترف‌اند؛ می‌گوید در موتور جستجوی من جستجوی خیلی پیشرفته نکنید. این طبیعی است؛ موتورهای جستجو ابزارهای گران‌قیمتی هستند. یک ناشر در اولویت بودجه‌بندی‌اش نشر دانش را هزینه کردن برای یک موتور جستجوی بسیار گران‌قیمت ترجیح می‌دهد؛ بنابراین خودش تذکر می‌دهد، می‌گوید جستجوی فوق پیشرفته نکنید. بااین‌حال حوزهٔ تمرکزش علوم انسانی است؛ خیلی دست‌ودلبازانه هم این حوزه را پوشش می‌دهد؛ این هم نکتهٔ بسیار مهمی است. 00:50:30بازهٔ زمانیِ هم ISI و هم اسکوپوس (Scopus) بسیار محدود است؛ من در اسکوپوس (Scopus) چک نکردم ولی تا چند سال پیش اساساً قبل از ۱۹۹۵ جزء موارد فهرست‌شده نبود؛ این برای علوم انسانی کاملاً بی‌معناست. دستاوردهای پژوهشی و مقالات بسیار ارزشمندی داریم که بسیار قدیمی‌تر از این هستند؛ جلوتر خواهیم دید این در مورد انتشارات SAGE صدق نمی‌کند. مقالات کل این بازهٔ زمانیِ دقیقاً ۸۰ سال را [اشاره به تصویر]، در انتشارات SAGE می‌توانید پیدا کنید. می‌دانم مقالات قدیمی به‌طورمعمول متن کاملشان در دسترس نیست، ولی گاهی جشنواره‌هایی دسترسی را رایگان می‌کند. 00:51:28در دوران دکترای من یادم هست در یکی از این جشنواره‌ها، تمام نشریات دههٔ ۷۰ خود را در انتشارات SAGE آنلاین رایگان کرده بودند؛ من آن موقع توانستم تعداد زیادی از مقالات «Environment and behavior» را که در ایران نداشتیم، به دست آورم؛ به دلیل اینکه هم‌زمان بود با انقلاب و بعدازآن انقلاب فرهنگی؛ بنابراین دست‌ودل‌باز بودن این ناشر هم خودش نکتهٔ مهمی است؛ اگر راجع به آن بخوانید می‌بینید اصولاً کد اخلاقی‌اش هم جوری است که با این دست‌ودل‌باز بودن انطباق دارد. 00:52:05من اینجا [اشاره به تصویر] می‌خواهم راجع به چه چیزی صحبت بکنم؟ وقتی می‌گوییم تمرکزِ حوزهٔ علوم انسانی، موضوعمان این است که با خارج شدن از حوزهٔ Science به چه شبکهٔ معنایی‌ای منتقل می‌شوید. دیدید موقعی که خانم دکتر در اسکوپوس (Scopus) برای نقد معماری سرچ کردند، حتی مقالاتی در حوزهٔ زمین‌شناسی و پزشکی و غیره به دست آمد؛ یعنی ما یک شبکهٔ معنایی داریم که خودش را به حوزهٔ موضوعیِ موردنیاز ما محدود نکرده است؛ بنابراین مجبوریم به‌طور دائم ابزار و ادوات حذف کردن حشویات را از خودمان دور نکنیم. 00:52:56در چنین جایی وقتی سراغ پایگاهی مثل انتشارات SAGE می‌آییم، چه اتفاقی برایمان می‌افتد؟ این است که می‌توانیم به شبکه‌های معنایی وصل بشویم که ما را به جغرافیای دقیق پژوهشمان وصل می‌کنند. وقتی راجع به شبکه‌های معنایی صحبت می‌کنیم، راجع به چه چیزی داریم صحبت می‌کنیم؟ مهم است بدانیم درخت موضوعی، شبکهٔ معنایی یا آن چیزی که به‌طور تخصصی هستان‌شناسی یا آنتولوژی می‌گویند چیست و موتورهای جستجو به کدام آنتولوژی وصل هستند؟ 00:53:25آنتولوژی چیزی است که تقریباً هیچ‌چیزی در جهان مجازی بدون داشتن آن در پشت سرش کار نمی‌کند؛ حتی اسنپ و دیجی‌کالا و بقیهٔ پلتفرم‌هایی که از آن‌ها استفاده می‌کنید. خوشبختانه بعضی از این درخت‌های پنهان پشت این موتورهای جستجو، الآن با مقاصد علمی پژوهشی آشکارشده‌اند. من الآن نمونه‌اش را، درواقع درخت موضوعی Getty یا Getty Thesaurus را گذاشته‌ام. اینجا [اشاره به تصویر] دارد برای شما توضیح می‌دهد؛ مثلاً می‌خواهیم راجع به vitra (نیمکت کلیسا) یا محراب یک کلیسا جستجو کنیم؛ کدام کلمه را باید تایپ کنیم که آن طرح موردنظر ما را دقیقاً در بانک‌های اطلاعاتی جستجو کند؟برای نقاشی مونالیزا باید Mona Lisa تایپ کنیم یا Gioconda؟ خوشبختانه نهادهایی به سازمان‌دهی این معانیِ پشت این موتورهای جستجو متعهد شده‌اند؛ ما می‌توانیم بفهمیم کدام‌یک از موتورهای جستجو به کدام‌یک از این درختان موضوعی یا هستی‌شناسی‌ها یا شبکه‌های معنایی وصل هستند. SAGE هم جزء همین‌هاست. 00:54:48ببینید، الآن خانم دکتر خاقانپور با همین موضوع نقد معماری در انتشارات SAGE جستجو کرده‌اند. تعداد بازیابی‌ها را مشاهده بفرمایید؛ اگر آنجا ۷۰۰ عدد بود، اینجا ۱۰۵ هزار عدد است. این نشان می‌دهد به آن جزیرهٔ پژوهشی که موضوع ما در آن ساکن است، رسیده‌ایم. اینجا می‌توانیم با خیال راحت شروع کنیم به جستجو کردن. خانم دکتر خاقانپور، شما میل دارید توضیحی در این مورد بدهید؟ 00:55:20ریحانه خاقانپور: همان‌طور که گفتید، تفاوت تعداد نتایج نشان می‌دهد چه خبر است در انتشارات SAGE در مقابل اسکوپوس Scopus می‌توانیم ببینیم در موضوعات مختلف چه تعداد مقاله هست؛ مثلاً «Social Science and Humanities» تعداد هفت هزار مقاله داده است. می‌توانیم از فیلترهایش استفاده کنیم؛ و چون همان‌طور که گفتید قدمتش خیلی زیاد است، از سال ۱۸۷۹ موضوع نقد معماری را نشان می‌دهد؛ از آن زمان در موردش مطلب هست. ما می‌توانیم سال را فیلتر کنیم که موضوعات جدیدتر را نشان بدهد؛ شاید مقالات خیلی قدیمی مطلب جدیدی برای ما نداشته باشند. می‌توانیم سال را فیلتر کنیم و مرحله‌به‌مرحله جلوتر برویم؛ مثلاً اول مقالات یک سال اخیر را ببینیم که در چه حوزه‌هایی بوده، آن‌ها را بررسی کنیم؛ اگر واقعاً نیاز بود، مقالات اولیه‌ای را که در این موضوع چاپ‌شده‌اند هم ببینیم. 00:56:36نیلوفر رضوی: درست می‌فرمایید، در حوزه علوم انسانی، همین‌که در سال ۱۸۷۹ سندی نقد معماری تلقی می‌شود، برای شروع کار پژوهشی مهم است. مطمئنم خودتان در رساله‌تان مجبور شده‌اید به زمان شروع فعالیتی فکری یا اندیشه‌ورزی که نام نقد معماری بر آن گذاشته‌اند، بپردازید؛ پیدا کردن این اسناد قدیمی بسیار دشوار است. در حدی نیستند که بشود در پایگاه‌های آنلاین سراغشان رفت؛ یا با (DOI) مقاله‌ای خاص، آن را پیدا کرد.  00:57:23این مطلبی را خیلی از اوقات در گفتگو با همکاران و دانشجویان داریم؛ خصوصاً همکارانی که اعتقادی بانک‌ها و موتورهای جستجو ندارند؛ می‌فرمایند من DOI مقاله را می‌دانم، در فلان می‌گذارم سایت تا مقاله را برایم بیاورد. ما تا زمانی که برسیم به اینکه DOI مقاله را پیدا کنیم، راه بسیار طولانی‌ای داریم و در آن راه طولانی به موتور جستجو نیاز دارید؛ شما می‌خواهید بدانید اساساً جغرافیای پژوهشتان، صدر و ذیلش چگونه است و قله‌ها و فرازهایش کجاست. خیلی از مقالاتی که در جاهایی مثل انتشارات SAGE پیدا می‌شوند، در هیچ‌کدام از سایت‌ها دسترسی‌شان وجود ندارد. امکان دسترسی‌ به آن مهم نیست؛ پژوهشگر مطلب مورد نظر را بالاخره پیدا می‌کند؛ موضوع باخبر نشدن از وجود یا عدم وجود مدارک در صورت نرفتن سراغ موتورهای جستجو است، خانم دکتر ببخشید من این را در تکمیل فرمایش شما گفتم؛ اگر مطلبی دارید بفرمایید تا سراغ بخش بعد برویم.نه خواهش می‌کنم، ادامه بدهید. 00:58:34وقتی راجع به شبکه‌های معنایی صحبت می‌کنیم، بهترین آن نزد EBSCO است. باوجوداینکه در دهه اخیر، EBSCO کمی فاصله‌اش با حوزه علوم انسانی زیاد شده و تمایلش به حوزه‌های پزشکی بیشتر شده است؛ یعنی آن‌قدر که در آن حوزه پیشرفت پیداکرده، در حوزه (Arts and Humanities) گسترش پیدا نکرده است. بااین‌حال، انضباط، منطق و میزان سرمایه‌گذاری‌اش در منظم کردن شبکه معنایی‌اش مثال‌زدنی است؛ تقریباً هیچ رقیب دیگری ندارد. اگر کسی نخواهد از گستردگی موضوع پژوهشش آگاه بشود و برعکس، بخواهد با انضباط خیلی دقیق سراغ موضوع برود، به نظر می‌آید به‌جای گوگل اسکالر باید از EBSCO شروع کند.در سال‌های اخیر، من قدری با تردید این مطلب را می‌گویم؛ چون زمانی در حوزه‌هایی مثل روان‌شناسی محیط و جامعه‌شناسی، EBSCO بی‌رقیب بود، ولی امروزه به نظر می‌آید از این بابت بعد از بعضی بانک‌های دیگر عقب افتاده است. بااین‌حال ببینید [اشاره به تصویر]، در مزایایش نوشتم؛ درست برخلاف موتور جستجوی انتشارات SAGE که می‌گوید «اگر جستجوی فوق پیشرفته می‌خواهید بکنید، سراغ من نیایید»؛EBSCO دقیقاً برای همین کار تنظیم‌شده است؛ یعنی هم موتور جستجویش فیلترهای بسیار دقیق و مفصل دارد و هم آمادگی جستجوی فوق پیشرفته را دارد؛ شما می‌توانید فیلدهای بی‌شماری به آن بدهید. 01:00:16سیج (SAGE) می‌گوید: «جستجوی پیشرفته را در درون دیتابیس یا با موتور جستجوی من انجام نده». دلیلش این است که وقتی شما پیچیدگی زیاد در فیلدهای کلیدواژه ایجاد می‌کنید، یا جملات طولانی در فیلد تایپ می‌کنید، موتور جستجوی من شما را با ربات اشتباه می‌گیرد؛ سیستم‌های امنیتی ما فعال می‌شود و شما را بلاک می‌کند؛ پس این کار را نکنید؛ یعنی مشخص است برای امنیت سیستمش مجبور شده این محدودیت را قائل شود. 01:00:01به نظر می‌آید EBSCO از این بابت مشکلی ندارد. بیست و اندی سال پیش فقط ساختمانی که سرورهای EBSCO را در خود نگه می‌داشت، پنج یا شش طبقه بود؛ الآن مسائل امنیتی را پشت سر گذاشته است. ولی چه کاری انجام می‌دهد؟ من به خانم دکتر ریحانه خاقانپور دسترسی نداشتم، شیطنت خودم را به کار انداختم و سراغ موتور جستجویش رفتم. اینترفیس [اشاره به تصویر] EBSCO متأسفانه هرروز عوض می‌شود؛ بنابراین از چیزهایی است که باید آمادگی‌اش را داشته باشید. به اینترفیس بعضی موتورهای جستجو عادت نکنید؛ آمادگی داشته باشید که هرسال آرایش جدیدی را برای شما معرفی کنند. 01:01:45در آرایش جدید، در این فیلدهای بالادست موضوعات را دارید؛ یکی از آن‌ها «سابجکت (Subject)» است [اشاره به تصویر]. EBSCO تنها موتور جستجویی است که خودش کلیدواژه‌هایش را فهرست کرده است؛ این ویژگی تقریباً در هیچ موتور جستجوی دیگری وجود ندارد. این ویژگی تبدیل به یک درخت بی‌کران و یک شبکهٔ معناییِ کاملاً بی‌کران می‌شود، خودش به شما کمک می‌کند که در این جنگل جستجو بکنید. چگونه؟ 01:02:20اولاً در این باکس کناری [اشاره به تصویر] برای صرفه‌جویی در وقت می‌توانید دیتابیسی را که قرار است شبکهٔ معنایی‌اش را بشناسید، سرچ کنید. من مثلاً «Art and Architecture Thesaurus» را سرچ کردم؛ در انگلیسی به آن Thesaurus می‌گویند و تاریخ معماری را داخل کوتیشن «» گذاشتم در فیلد [اشاره به تصویر]. وقتی داخل کوتیشن می‌گذاریم، این دو کلمه از هم جدا نمی‌شوند و به‌عنوان یک واحدِ جستجو در نظر گرفته می‌شوند. می‌بینید در گزینهٔ پایین هم «Term begins with» [اشاره به تصویر] را انتخاب نکردم؛ یعنی نگفتم حتماً «landscape history» [اشاره به تصویر].منطق EBSCO را نمی‌دانم و او شاید ترجیح بدهد بگوید «history of landscape». فقط گزینهٔ «relevancies ranked» (میزان ارتباط) [اشاره به تصویر] را انتخاب کردم تا درجه‌بندی کند. ؛ حتی با همین معنا، تعبیر دیگری استفاده کنم که می‌بینید اینجا [اشاره به تصویر] در بازیابی‌ها در دومی گفته تعبیر رایج در دیتابیس من، «Landscape Architecture-history» است. شما همین‌جا می‌توانید این باکس کناری [اشاره به تصویر] را علامت بزنید و از موتور جستجو بخواهید این اصطلاح را در باکس جستجو بگذارد؛ یعنی به‌محض اینکه تیک می‌زنید و اینجا [اشاره به تصویر] «Add to search» را می‌زنید، این جابه‌جا می‌شود و در باکسی بالاتر می‌نشیند و برای شما فهرست می‌کند.این جستجویی که من کردم، بسیار ناشیانه است. وقتی سراغ EBSCO می‌روید، باید تعداد کلیدواژه‌های بیشتری داشته باشید. خدا خواسته ما را راهنمایی کرده به این موتور جستجویی که می‌گوید من برای پیشرفتگی در خدمت هستم؛ ولی من فقط برای نشان دادن قابلیت این موتور، این موضوع را خدمت شما نمایش می‌دهم. 00:01:24وقتی این گزینه را انتخاب و جستجو می‌کنیم، بازیابی‌اش برای ما چقدر است؟ نشان نمی‌دهد چه تعداد، اما تعدادش زیاد نبود. ویژگی مثبتش چه بود؟ موقعی که راجع به Scopus حرف می‌زدیم، گفتم اینترفیسش خشک است و اطلاعات کمی به ما می‌دهد؛ درنتیجه شما تعدادی کلیک به صفحهٔ نمایش بدهکار می‌شوید تا به آن چیزی که می‌خواهید، برسید. ولی EBSCO از این بابت مهربان‌تر است.EBSCO اجازه می‌دهد همین‌جا قدری از مطلب را بخوانید و موضوعات را بدانید. اینجا [اشاره به تصویر] الآن کلیدواژه‌ای را نوشته، ولی خیلی از اوقات کلیدواژه‌ها را فهرست می‌کند. حتی می‌توانید فراهم بودن دسترسی به متن کامل را بفهمید. اگر گامی جلوتر برویم، وقتی روی عنوان مقاله کلیک می‌کنید، صفحه‌ای باز می‌شود که قابلیت‌هایش بسیار زیادند؛ همان‌جا با گامی جلوتر رفتن کلی اطلاعات به دست می‌آورید. در مضیقهٔ وقت این مورد برای پژوهشگر موضوع ارزشمندی است. خانم دکتر خاقانپور، شما در این مورد مطلبی ندارید که بفرمایید؟ 01:06:11: من چون خودم خیلی با آن کار نکرده‌ام، مطلبی نمی‌توانم به صحبت شما اضافه بکنم. خواهش می‌کنم.تا جایی که خاطرم هست، تعداد بازیابی‌هایی که آورده بود زیاد نبود؛ بااینکه موقع انتخاب کلیدواژه یا سابجکت، تصورم این بود که آن‌قدر موضوع بزرگ است بازیابی‌ها زیاد خواهند بود، ولی چند صد تا بیشتر نبود. بله تعدادش کم است و این از مواردی است که در طول سال‌ها، کم و کمتر شدنش را شاهد بوده‌ام؛ زمانی چنین نبود. EBSCO باوجوداینکه در دقتِ شبکهٔ معنایی واقعاً تحسینش می‌کنم، به نظر می‌آید پشت علوم انسانی را خالی می‌کند. 01:07:22از این عیب فاصله بگیریم. اگر کار پارامتریک در حوزهٔ معماری انجام می‌دهید، یا در حوزه‌های روان‌شناسی محیط، بوم‌شناسی منظر، انرژی در معماری یا تکنولوژی ساخت کار می‌کنید، EBSCO هنوز می‌تواند بسیار مفید باشد؛ اما قدری که به تاریخ و تئوری معماری نزدیک می‌شوید، ممکن است دامنهٔ پوشش بسیار محدود باشد؛ حتی در دیتابیس‌هایی که مختص «Art and Architecture» هستند؛ باید تستش کرد.    01:08:04نکتهٔ خیلی مهمی بگویم؛ تعهدات این دیتابیس‌ها دائم نیست. زمانی که دانشجوی دکترا بودم، EBSCO برایم بسیار مفید بود، اما امروزه بانک‌های دیگری مفیدند؛ این جایگاه دائم جابه‌جا می‌شود. حتی زمانی JSTOR از این استراتژی به‌عنوان «Moving Wall» (دیوار متحرک) یاد می‌کرد؛ می‌گفت ما یک دیوار در حرکت هستیم و دائماً مرز دانش را با آن گسترده‌تر می‌کنیم، شما هم با حرکت این دیوار با ما همراه باشید.  01:08:43اگر بخواهم عیب آن را بگویم که کدام پایگاه دیگر ندارد؛ با همان منطق EBSCO، یعنی عبارت «Landscape Architecture-history»، سراغ جستجوی پیشرفتهٔ JSTOR آمدم. با یک ترکیب بولین (ترکیبات AND، OR، NOT)، همان کلیدواژه را در JSTOR گذاشتم و ۱۶۷۸۰ بازیابی انجام داد. تعداد نتایج EBSCO در مقابل این رقم تعجب‌برانگیز بود. فرصت نکردم قدری با JSTOR به گفتگو بنشینم و ببینم آیا «Landscape Architecture» در ترکیب با «history» بهترین فرمول برای این جستجو است یا خیر؟ ۰۰:۱:۱۰معمولاً چند اینترفیس را باهم باز می‌کنم؛ دریکی «Landscape Architecture and history» و در دیگری «Landscape history and Landscape Architecture» را می‌زنم؛ سپس نگاه می‌کنم بازیابی‌های کدام‌یک دقیق‌تر است. با یکی دو صفحه جلوتر رفتن و بررسی اینکه شمارا با کدام نشریات و نویسندگان درگیر می‌کند، می‌توانید متوجه منطق موتور جستجوی JSTOR بشوید. JSTOR مثل EBSCO کلیدواژه‌ها را برای ما فهرست نکرده است و باید با آزمون‌وخطا این را متوجه بشویم؛ اما باز توجه شما را به اینترفیس و فیلترها جلب می‌کنم؛ فیلترهای JSTOR هم خیلی زیاد است. JSTOR جزء پایگاه‌هایی است که در حوزهٔ هنر و علوم انسانی خیلی دوستش داریم. درست می‌گویم خانم دکتر؟: بله دقیقاً. حتی در موضوع خودم که سرچ می‌کردم، خیلی برایم جالب بود مقالات زیادی می‌آورد که قدیمی بودند ولی به کارم می‌آمدند؛ یعنی قدمتشان برایم جالب بود. مقالاتی بودند که حتی اسکن شده و در سایت قرارگرفته بودند، آن‌قدر که قدیمی بودند. 01:11:24: مطلبی که می‌گویید یادآوری می‌کند دو نکته را بگویم. یکی اینکه سیاست یا کد اخلاقیِ کلیِ JSTOR این است؛ یا نشریه‌ای در مجموعه‌اش وجود ندارد، یا اگر وجود دارد از اولین شماره وجود دارد؛ این کد اخلاقیِ عجیبی است. می‌دانیم بعضی نشریات، اولین شماره‌هایشان بسیار گران‌قیمت هستند. در پایگاه‌های دیگر هم نشریاتی از هزار و هشت‌صد و اندی وجود داشتند، ولی اینجا واقعاً (First Issue) و (First Volume) جزء کد اخلاقی‌شان است. این باعث می‌شود مقالات نشریهٔ انجمن جغرافیدانان سلطنتی بریتانیا (Royal Geographical Society) را در قرن هجدهم پیدا کنید؛ این مقالات برای مطالعات تاریخی، باستان‌شناسی و غیره بسیار ارزشمندند. این ویژگیِ خیلی مهمِ JSTOR مزیتِ بی‌رقیبش تلقی می‌شود. 01:12:36ویژگی دیگری هم دارد که اینجا [اشاره به تصویر] در فیلتر کنارش می‌توانید ببینید؛ فقط شامل مقاله نمی‌شود. ژورنال‌ها، بخش‌هایی از کتاب و گزارش‌های پژوهشی را می‌بینید که در دسترس هستند. درعین‌حال پایین‌تر که می‌آیید، Audio و Video هم بین این‌ها وجود دارد. خیلی از اوقات تصویر، یعنی مجموعه‌های عکس بسیار خوبی دارد؛ این ویژگی JSTOR مزیت بی‌نظیری است؛ آن را به جستجویی در فضای آرشیوی و در معنای گستردهٔ آن نزدیک می‌کند، نه فقط بانک مقاله. 01:13:24امیدوارم فرصتی برای جلسه‌ای مستقل در مورد جستجوی آرشیوها داشته باشیم؛ زیرا جستجو در آرشیوها به‌شدت سخت است. متادیتای تولیدشده برای آرشیوها با متادیتای مقالات بسیار متفاوت است؛ مجموعه مهارت‌های متفاوتی می‌طلبد زمانی که دنبال نقشه، عکس، اسناد تصویری یا چندرسانه‌ای می‌گردید. مطلب دیگری که باید عرض کنم این است که JSTOR مجموعه آرشیوهای عکسش را معرفی می‌کند؛ می‌توانید با کلیدواژه‌ها کلاً در این مجموعه‌ها جستجو کنید. 01:14:18نکتهٔ خیلی مهم این است که در پژوهشِ جدی به سرچِ ساده کاری نداریم؛ یعنی وقتی اینترفیس پایگاه‌ها را باز می‌کنید که به‌صورت پیش‌فرض روی سرچ ساده است؛ جای توقف ما آنجا نیست و همیشه به جستجوی پیشرفته نیاز داریم. مطلب دیگر اینکه (JSTOR مانند SAGE) اخلاق و منطق جستجوی خود را اعلام می‌کند؛ می‌گوید اگر جستجوی پیشرفته انجام می‌دهید، در فیلدها بیشتر وقت‌ها «Abstract» یا چکیده را انتخاب نکنید، زیرا بیش از ۷۰ درصد اسناد اصلاً چکیده ندارند و جستجوی شما دچار خطا می‌شود. این نکتهٔ مهمی است؛ ما با اسنادی روبه‌رو هستیم که آن‌قدر قدیمی هستند که داشتنِ چکیده جزء ضوابط آکادمیکشان نبوده است. در تصویر هم می‌بینید که «All Content» و «Image» را از هم جدا کرده که نشان می‌دهد پایگاه JSTOR از بابت تصویر ادعای جدی‌ای دارد. 01:15:40مجموعه ویژگی‌های مثبت را بخواهم بشمارم، تقریباً همه را گفتیم: بازهٔ تاریخیِ اسناد، فیلترها، قدیمی بودن اسناد، جستجوی تصویر و جستجوی اسنادِ غیر از مقاله. اینجا علت محبوبیت JSTOR میان پژوهشگران و دانشجویان هنر و علوم انسانی مشخص می‌شود. خانم دکتر ریحانه خاقانپور، می‌خواهم سراغ این بروم که وقتی می‌گوییم جستجو محدود به مقاله نیست، با چه گرفتاری‌هایی دچار می‌شویم. اگر مطلبی در این زمینه یا مباحث پیشین دارید بفرمایید تا سراغ آن مطلب هم برویم؛ فکر کنم وقت زیادی هم نمانده است. 01:16:26: بله همان‌طور که می‌گویید برای پژوهش فقط به مقاله رجوع نمی‌کنیم و اطلاعات دیگری هم هست؛ مثلاً وقتی موضوع یک فضا یا مرمت تاریخی مطرح می‌شود، باید به اسناد تصویری رجوع کرد که پایگاه‌هایی مثل کمک‌کننده‌اند. یا موضوعاتی هستند که کتاب‌های ارزشمندی درباره‌شان وجود دارد و لازم می‌شود به آن‌ها رجوع کنیم؛ پایگاه‌هایی که فقط کتاب‌ها را در آن‌ها سرچ می‌کنیم نیز اهمیت دارند و خوب است درباره‌شان صحبت کنیم. رساله‌ها هم در زبان‌های غیرفارسی اهمیت بالایی دارند که در کنار کتاب‌ها قرار می‌گیرند. 01:17:23: خانم دکتر ریحانه خاقانپور خیلی متشکرم. من هم فکر می‌کنم لازم است دوستان بدانند؛ تصاویر، مدارک و چند رسانه‌ای‌ها فقط محدود به پایگاه‌هایی که معرفی کردیم، نیستند؛ خیلی از آن‌ها در پایگاه‌های باز مثل Archive.org یا مؤسسهٔ پژوهشی گتی هستند. پیش‌ازاین به Getty Thesaurus (به‌عنوان تزاروسی بسیار مفید در حوزهٔ هنر و معماری) و بقیهٔ مدارک آن اشاره کردم؛ خصوصاً مجموعه تصاویر گتی. مجموعه‌های دیگری هم هستند که برای پرهیز از شلوغ شدن محتوا اینجا نیاوردم؛ اصولاً فکر می‌کنم باید یک جلسه در خدمت عزیزانِ آرشیوگرد باشیم، زیرا آنجا ظرایف خاص خود را دارد.من اینجا [اشاره به تصویر] فقط اشاره کردم که پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها در پایگاه ProQuest هم وجود دارند. ProQuest زیرمجموعهٔ Clarivate است مانند نهادهای دیگری مثل Elsevier و Clarivate که معرفی کردیم و ویژگی خیلی خوبی دارد؛ پوشش نسبتاً مناسبی روی پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها ارائه می‌دهد. 01:18:34ویژگی و توصیهٔ بانک‌های اطلاعاتیِ خوب جستجو در همهٔ بخش‌ها و محدود نساختن موضوعی دنبال شده است؛ به شما نشان می‌دهند که موضوع در کتاب‌ها، مقالات، پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها موجود است. بانک‌های خوب حتی اگر اطلاعات تمام‌متن را در اختیارتان نگذارند، این کار را انجام می‌دهند. مثلاً در موتور جستجوی JSTOR، گزینه‌ای (تیک کوچکی) در خط آخر وجود دارد که تعیین می‌کند؛ جستجو در تمام محتوا یا فقط در محتوایی که به متن کامل (Full-text) آن دسترسی دارید، انجام شود. 01:19:32متن کامل سندی ممکن است از طریق JSTOR قابل دانلود باشد یا نباشد؛ معمولاً پژوهشگر برای کامل بودن جستجو و اینکه محتوا به او نشان داده شود آن را جستجو می‌کند؛ زیرا پس از باخبر شدن از وجود سند، می‌توان آن را از منبع دیگری تهیه کرد. پروکوئست (ProQuest) و JSTOR (با انتخاب گزینهٔ «تمام محتوا») این کار را انجام می‌دهند. در جستجوی ما تعداد زیادی فصل کتاب وجود داشت؛ اتفاقاً خیلی از آن‌ها یا حتی کل کتاب قابل دانلود هستند؛ این ویژگی محدود به JSTOR نیست. در فهرست سمت چپ تصویر نیز بعضی پایگاه‌ها و بانک‌های ناشر یا کتابخانه‌ای که امکان دانلود متن کامل کتاب‌ها را فراهم می‌کنند، نمایش داده شده است. 01:20:44در بانک‌های خوب، پژوهشگر فارغ از در اختیار قرار گرفتن متن کامل از طریق بانک از گستره یا سفر یک موضوع از سندی به سند دیگر باخبر می‌شود؛ مهارت‌های جستجوگر است که با شیوه‌های مختلف تولید متادیتا برای مقاله، کتاب، تصویر، نقشه و دیگر قالب‌ها انطباق پیدا می‌کند؛ چابکیِ جستجوی پژوهشگر او را از موانع عبور می‌دهد و فضای ذهنی‌اش را سریع تغییر می‌دهد. شما با این مطلب موافقید خانم دکتر ریحانه خاقانپور؟ 01:21:40: پایگاه‌ها ویژگی‌ها و اطلاعات خاص خود را دارند و رفتار کاربر در مواجهه با آن‌ها، تعیین‌کننده است؛ مهارت‌های کاربر امکان استفادهٔ بهینه از پایگاه را فراهم می‌کند که مهم‌ترینِ آن‌ها انتخاب و ارائهٔ کلیدواژه‌های درست است. در هر پایگاهی ممکن است برای یک موضوع، کلیدواژهٔ خاصی وجود داشته باشد؛ کاربر باید بتواند آن کلیدواژه را پیدا کند و جستجو را با آن ادامه دهد. 01:22:31پژوهشگران می‌توانند کار مهم دیگری در ابتدا بکنند؛ برای کلیدواژه‌های خودشان، مترادف‌هایشان را پیدا بکنند؛ تزاروس‌های مختلف، سایت‌های تزاروس و لغت‌نامه‌ها برای این کار وجود دارند؛ آن‌ها می‌توانند کلیدواژهٔ در ذهن خودشان را به آن‌ها بدهند و مترادف‌های مختلفش را پیدا بکنند. با کمک آن مترادف‌ها، مجدداً در پایگاه‌های مختلف سرچ می‌کنند و می‌توانند ببینند که تفاوت سرچشان چیست؛ شاید با کلیدواژهٔ نادرستی داشتند سرچ می‌کردند و به‌این‌ترتیب کلیدواژهٔ درستی را پیدا کرده‌اند و سرچشان دقیق‌تر می‌شوند. 01:23:12پژوهشگران می‌توانند تکنیک‌های دیگری مثل همان (And)، (Or) و (Not) یا استفاده از کوتیشن را در سرچشان استفاده کنند؛ مورد دیگر گذاشتن یک ستاره (*) در آخر کلمه است؛ مثلاً کلمهٔ «Architect»، آن پایگاه می‌گردد دنبال کلمه‌هایی که جزئی از آن‌ها هست، یعنی Architects و Architecture. کار دیگری که باید در آن مهارت داشته باشند، همان فیلتر کردن‌ها هست که در هر سایتی و هر پایگاهی چه فیلتری را استفاده بکنند و همان ارزیابی کیفیت؛ همهٔ این‌ها کمک می‌کند که مهارت‌های جستجو افزایش پیدا بکند و نتایج بهتری را به دست بدهند. اگر شما موضوعی دارید در مورد سرچ کردن بفرمایید. 01:24:20اینجا [اشاره به تصویر] یادداشت گذاشته بودم که فراموش نکنیم. اصولاً متادیتاهایی که در این بانک‌ها برای کتاب تولید می‌شود، قصه‌شان با مقالات فرق می‌کند؛ در این زمینه باید خودمان را با آداب آشنا کنیم. ترسمان مجبور بودن به آشنا شدن با آداب فهرست‌نویسی است؛ به نظر می‌رسد بسیار دشوار و تخصصی‌ای است؛ خبر خوب این‌که جهان علم اطلاعات و دانش‌شناسی خودش را به زبان نرمال و زبان روزمره نزدیک می‌کند؛ از تکنیک‌های جدیدتری برای فهرست‌نویسی کتاب‌ها استفاده می‌کند. 01:25:06در بعضی از این موتورهای جستجو وارد شوید؛ تیکی وجود دارد که می‌نویسد: «حساسیت به زبان نرمال»؛ اگر از زبان روزمره در بعضی از سرچ‌هایتان استفاده بکنید، موتور جستجو سعی می‌کند خودش را به شما برساند. این حرکت فقط از این سمت، در چابکی و ذکاوت پژوهشی یا آن چیزی که اصطلاحاً در ادبیات جستجو «Savviness» می‌گویند برای پژوهشگران نیست؛ آن سمت، از طریق کسانی که سازمان‌دهی اطلاعات می‌کنند هم حرکت به سمت مردم عادی و افرادی که ممکن است با اصطلاحات تخصصیِ حوزهٔ موضوعی تازه آشنا شده باشند شروع شده است. 01:25:55EBSCO هم این کلید حساسیت به زبان نرمال را به‌واسطهٔ هوش مصنوعی وارد جستجویش کرده است؛ یعنی شما از کلمه‌ای استفاده می‌کنید که در فهرست تخصصی‌اش و در شبکه‌های معناییِ غیر از خودِ دیتابیس EBSCO نیست، دنبال آن کلمه می‌گردد. ما دائم به بالا بردن مهارت و چابکیِ جستجو توصیه می‌کنیم، اما باید این امید را هم بدهیم که از آن سمت هم موتورهای جستجو سعی می‌کنند؛ آن‌ها با کمک هوش مصنوعی به انسان نزدیک می‌شوند؛ شروع از موتورهای عمومی‌تر برای بعضی از موضوعات، علاوه بر زبان تخصصی، باخبر شدن از نحوه استفاده زبان نرمال و روزمره را به همراه می‌آورد. 01:26:54در مورد ProQuest صحبت کردیم. پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها را هم پوشش می‌دهد؛ اینجا در صفحه [اشاره به تصویر] هم شما می‌بینید که جزء گزینه‌ها، (Dissertations & Theses) و video و audio هم استفاده شده است؛ ولی معمولاً این بانک‌ها وقتی وعده می‌دهند، به وعده عمل می‌کنند؛ فقط باید دید که تنوع و گستردگیِ مجموعه‌شان در چه حدی است. 01:27:20اگر سراغ ناشرها برویم، فهرستشان مشخص است؛ معمولاً برای دانشگاه‌های ایران Cambridge و Oxford در دسترس هستند که انتشارات دانشگاهی هستند؛ در کنار آن، انتشارات بسیار معتبر آکادمیک مثل Wiley، Springer، Emerald و Taylor and Francis، حالا به‌خصوص زیرشاخهٔ Routledge آن که به درد حوزهٔ علوم انسانی و هنر می‌خورد. این‌ها تا حدودی علاوه بر مقالاتشان، کتاب‌هایشان هم در دسترس است؛ این را من جستجو نکردم، فکر کنم خود شما جستجو کردید خانم دکتر ریحانه خاقانپور که «Landscape Architecture» در بانک کتاب‌های کمبریج ۲۳۱۴۸ retrieval یا بازیابی داشته است. 01:28:18: به نظرم می‌آید خیلی خبر خوبی است. البته ببینید [اشاره به تصویر] معلوم است که مثلاً این یک مقاله است و در نشریه بوده؛ یعنی به کتاب محدود نکرده است؛ ولی کتاب‌هایی هم در مجموعه که امروزه وجود دارد، به‌خصوص من می‌دانم Wiley از این بابت پوشش خوبی می‌دهد؛ یعنی وقتی یک موضوع را جستجو می‌کنید، خیلی از اوقات اگر که آن موضوع در کتاب باشد، کتاب را هم در اختیار شما می‌گذارد. خانم مهندس وثوقی بفرمایید.نکته‌ای اضافه کنم؛ من در کلِ باکس سرچ کردم، یعنی گفتم همهٔ retrieval‌ها را به من نتیجه بدهد. 01:29:08اسکرین‌شاتی که گرفتید پایین [اشاره به تصویر] روی «(Content Type)» نشان نداده که کدام کتاب است؛ همان‌جا می‌توانستید تشخیص بدهید که چه تعدادی از آن کتاب، کل کتاب یعنی عنوان کلی کتاب، یا عنوان فصلی از کتاب است. آن چیزی در مورد JSTOR گفتم، اینجا هم صادق است؛ شما اینجا [اشاره به تصویر] می‌توانید انتخاب بکنید که فقط مطالبی را به شما نشان دهد که شما دسترسی به آن‌ها دارید؛ اگر این باکس [اشاره به تصویر] را علامت بزنید، یعنی ۱۲۱۱۰ عدد از این ۲۳۱۴۸، (کمتر از نیمی از آن باقی می‌ماند)؛ یا حتی انتخاب کنید که فقط آن‌هایی را که Open Access هستند نشان بدهد آن‌وقت اصلاً مجموعهٔ بسیار کوچکی، ۲۰۰۰ عدد بیشتر باقی نمی‌ماند. معمولاً پژوهشگر این کار را نمی‌کند؛ از فیلترهای دیگری برای هرس کردن بازیابی‌های بزرگ استفاده می‌کند. 01:35:45خیلی از این‌ها دو دسترسی برای دانشگاه ما فراهم می‌کنند؛ یک دانه‌اش بانکشان و یک دانه‌اش Library یا کتابخانه‌شان است. الآن این اسلاید [اشاره به تصویر]، کتابخانهٔ Taylor & Francis است؛ موضوعات مورد کار ما، در زیرمجموعهٔ Routledge Taylor & Francis است؛ زیرمجموعهٔ بسیار معظم و معتبری است. اخلاق تحریریهٔ بسیار صادق و شریفی دارد؛ علی‌رغم تحریم‌ها، خیلی از اوقات رفتار بسیار انسانی با پژوهشگران ایرانی دارند. کتاب‌های خوبی را در اختیار می‌گذارد، اما مجموعه‌ای که به‌صورت آزاد به متن کامل کتاب دسترسی داشته باشید، در مورد آن زیاد نیست؛ برای اینکه کتاب‌های نفیس و گران‌قیمتی هستند. 01:31:41در مورد ناشران دیگر قدری وضعیت بهتری دارد؛ الآن نمونه‌ای از این‌ها [اشاره به تصویر] را می‌بینید که باز هم فکر می‌کنم خانم مهندس الهه وثوقی سرچ کرده‌اند؛ خیلی عنوان بزرگی است. کتاب‌ها را آورده است؛ ۲ هزار کتاب و ۲۲ هزار فصل کتاب در بازیابی‌های ایشان وجود داشته است؛ من در این صفحه نمی‌بینم؛ این از آن اینترفیس‌هایی است که در دم معلوم نمی‌کند متن کامل کتاب در اختیار شما هست یا نیست؛ باید جلوتر بروید تا متوجه بشوید. 01:32:19Wiley همان‌طور که گفتم از این بابت دست‌ودلبازتر است؛ خیلی از اوقات کتاب‌هایش را می‌توانید فصل‌به‌فصل یا یکپارچه دانلود بکنید. با واژهٔ «Landscape» که خانم مهندس الهه وثوقی جستجو کرده‌اند [اشاره به تصویر]، حدود ۳۰۰ هزار retrieval یا بازیابی داشته که از این‌ها ۴۳ هزار تایش کتاب است؛ فکر می‌کنم خود شما هم امتحان بکنید متوجه می‌شوید خیلی از این کتاب‌ها در دسترس هستند. همین‌جا [اشاره به تصویر] کنارش نوشته «فول اکسس» (Full Access)، یعنی این فصل از کتاب را امکان دانلود دارید؛ معمولاً نشانه‌های این‌چنینی کنار اینترفیس هست. همین عادت کردن به این اینترفیس‌های متفاوت، اینکه چه چیزی را کجا عنوان می‌کند، خودش گاهی وقت‌ها در حد ۲۰ دقیقه الی ۳۰ دقیقه وقت می‌گیرد. 01:33:13ProQuest Ebook Central هم هست [اشاره به تصویر]؛ قبلاً گفتیم ProQuest پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاه‌های مختلف جهان را پوشش خوبی می‌دهد، ولی ProQuest Ebook Central آن‌هم جای بسیار خوب و مناسبی است و ارزش جستجو دارد. اینجا [اشاره به تصویر] در جای دیگری اعلام می‌کند؛ اگر متن کامل را بتوانید پیدا بکنید، می‌نویسد [اشاره به تصویر] «(Available)»؛ یعنی برای شما هم امکان دانلود متنش وجود دارد. 01:33:47در همان جستجویی که من در JSTOR سرچ کردم [اشاره به تصویر]، «Landscape Architecture and history»، مثلاً فصلی بود که به نظر من عنوانش خیلی جالب آمد؛ وقتی صفحه را باز می‌کنید، از بابت صمیمی بودن صفحات نمایش عرض می‌کنم؛ مجموعه اطلاعاتی که اینجا [اشاره به تصویر] در اختیار شما می‌گذارد خیلی زیاد است؛ یعنی علاوه بر توان در دستور کار قرار دادن مراجعه به خود ناشر را از اینجا [اشاره به تصویر] اعلام می‌کند که این کتاب، یک کتاب از مجموعه‌ای با عنوان «منظر و مطالعات میراث» است؛ لینک آن فعال هم هست. 01:34:51پس در JSTOR هم کتاب‌ها وجود دارند. در بین ناشران مختلف تفاوتی که وجود دارد این است که ناشر گاهی وقت‌ها تسلطش روی متادیتایی که برای انتشارات خودش فراهم کرده بیشتر است؛ یعنی مثلاً شما موضوعی را در JSTOR جستجو می‌کنید، ناشرش SAGE است و متن کاملش در اختیار شما نیست؛ وقتی سراغ خود SAGE می‌روید، می‌بینید در آن جستجو، علاوه بر آن مدرک، تعداد زیادی مدارک دیگر هم در همان موضوع در اختیار شما می‌گذارد که در JSTOR پیدایش نکرده بودید. ناشر گاهی وقت‌ها متادیتای مفصل‌تری برای اسناد خودش تولید کرده و شما را راحت‌تر به یک درخت موضوعیِ مفصل‌تر وصل می‌کند؛ اما حسن بانک‌ها در مقایسه با ناشرها این است که شما را به تعداد زیادی ناشر وصل می‌کنند، نه‌فقط به یک ناشر؛ این تفاوت همیشه باعث می‌شود که ما در بین ناشرین و بانک‌ها در حال رفت‌وبرگشت باشیم و از هرکدام با یک استراتژی بتوانیم آورده کسب بکنیم. 01:36:04اگر هیچ‌کدام از این‌ها جواب نداد، به شیوهٔ دزدان دریایی سراغ «Libgen» می‌رود؛ دقیقاً به دلیل اینکه مورد اعتراض خیلی از ناشران هست، URL آن دائم عوض می‌شود و باید حواستان به فرومی باشد که اعلام می‌کند کدام‌یکی از URL ها مسدود شده است؛ تا بتوانید کتاب‌ها را آنجا دانلود بکنید. ناگزیریم و چاره‌ای نداریم؛ مواجههٔ ما با تحریم‌ها و محدودیت‌های مالی دانشگاه‌های ما برای تأمین بعضی از منابع، باعث می‌شود مجبور بشویم کتاب‌ها را ازاینجا دانلود بکنیم. Libgen جای خوبی برای کتاب دانلود کردن است. جاهای دیگری هم هست؛ من می‌گذارم «سای-هاب» (Sci-Hub) را خانم دکتر ریحانه خاقانپور توضیح دهند، ولی حواستان باشد که Libgen تنها جا نیست. یک پایگاه دیگر هم هست به اسم «Anna's Archive» که مفصل‌تر از Libgen است؛ فقط تفاوتش این است که گاهی وقت‌ها به‌اندازهٔ ۳۰-۴۰ ثانیه باید صبر بکنید تا نوبت دانلود شما بشود که خیلی از اوقات ارزشش را دارد و مجموعه‌های دایره‌المعارفی بزرگ را شما در Anna's Archive پیدا می‌کنید، ولی در Libgen پیدا نمی‌کنید. خانم دکتر ریحانه خاقانپور، راجع به Sci-Hub شما می‌خواستید توضیح دهید. 01:37:35: Sci-Hub و بعضی از سایت‌های دیگر، برای جستجوی مقاله نیستند؛ ما در پایگاه‌های مختلف سرچ می‌کنیم و مقالات را پیدا می‌کنیم، اما نمی‌توانیم تمام‌متن را از آن پایگاه به دست بیاوریم. به خاطر همین محدودیت‌ها، راه‌های میان‌بری هست که می‌توانید DOI یا لینک آن مقاله را به Sci-Hub بدهید تا تمام‌متنش را به ما بدهد؛ Sci-Hub یکی از سایت‌هایی است که از طریق آن می‌توانیم فایل کامل مقالات را به دست بیاوریم. 01:38:34سایت‌های ایرانی مثل «Iran Paper» هم هستند. قسمتِ جستجوی مقاله هم دارد؛ من خیلی با آن کار نکرده‌ام و نمی‌دانم با آن چگونه می‌توان جستجو کرد. ولی می‌توانیم لینک مقالات را بدهیم تا به تمام‌متنِ مقاله‌ها دسترسی داشته باشیم. در بعضی سامانه‌ها هم می‌توانیم سفارش بدهیم؛ نمی‌دانم رایگان است یا باید هزینه پرداخت بکنیم؛ لینک مقاله‌ای را می‌دهیم و سفارش می‌دهیم تا تمام‌متن آن را پیدا بکند و برایمان بفرستد. این‌ها بیشتر برای دریافت تمام‌متن مقالات است و موتور جستجو نیستند. 01:39:18من دو مطلب دیگر را هم بگویم و فکر می‌کنم زمانی برای پرسش و پاسخ بگذاریم؛ و اینکه چه موضوعاتی در جلسهٔ آینده مطرح خواهد شد. شما بانک‌ها و موتورهای جستجوی فارسی‌زبان را هم معرفی کردید. از بابت وصل شدن به شبکهٔ معنایی که جستجوی ما را دقیق و گسترده کند؛ هنوز وضعیت ما در پایگاه‌های جستجوی فارسی چندان خوب نیست و قابل‌مقایسه با امکانات جستجو در بانک‌های انگلیسی‌زبان نیست. اگر از این بابت اشتباه کنم، خانم دکتر ریحانه خاقانپور اصلاح بفرمایید، شاید در مورد بعضی حوزه‌ها چنین نباشد؛ اما من ازنظر دقت جستجو، هنوز هیچ بانک فارسی‌زبانی پیدا نکرده‌ام که با نمونه‌های غیر ایرانی معرفی‌شده برابری کند. دقیقاً؛ نمونه‌اش همان‌هایی بود که در ابتدای صحبتمان گفتیم، مثل مگیران یا سیویلیکا که جستجوی پیشرفتهٔ چندانی ندارند. حق با شماست، جستجوی خیلی پیشرفته‌ای نمی‌توانیم در پایگاه‌های ایرانی داشته باشیم. 01:47:01اکثر دانشگاه‌ها، اگر در تمام این موارد به درِ بسته بخورید، مکانیسم‌هایی برای سفارش دادن مقاله، کتاب یا امانت بین دانشگاهی دارند؛ واقعاً دست عزیزان کتابدار و فارغ‌التحصیلان علم اطلاعات و دانش‌شناسی که در کتابخانه‌های مرکزیِ دانشگاه‌ها مشغول هستند درد نکند. تقریباً هیچ درخواستی نزد این عزیزان برود، بی‌پاسخ برنمی‌گردد. من نمونه‌های پیدا کردن کتاب‌های نایاب را مدیون این عزیزان هستم؛ بنابراین با وجود همهٔ این ابزارها، اگر باز هم راه به‌جایی نبردید ناامید نشوید؛ عزیزانِ متخصصی هستند که کمک می‌کنند؛ دانشگاه نیز در این زمینه اعتبار لازم را دارد و می‌تواند هزینه کند. 01:42:14فکر می‌کنم در این جلسه مطلب دیگری نمی‌گنجد؛ برای اینکه تمرکز ما روی هم‌زبانی با موتورهای جستجو بود. می‌دانم شاید بعضی از عزیزان شرکت‌کننده، از اینکه سراغ کندوکاو با کلیدواژه‌ها و رفتن به عمق این بانک‌های اطلاعاتی نرفتیم از ما دلخور باشند، ولی وعده می‌دهم که یکشنبهٔ هفتهٔ آینده با حضور سرکار خانم آزاده خوشنودی، جلسهٔ دیگری خواهیم داشت که در آن، این بانک‌های اطلاعاتی را زیر و رو می‌کنیم؛ اینکه قابلیت‌ها، ظرایف و محدودیت‌های هرکدام چیست و چگونه می‌شود از محدودیت‌هایشان گذر کرد یا پژوهش را با آن‌ها منطبق ساخت. با وقت محدودی که یک جلسهٔ آنلاین دارد، امکان جستجو با فهرست بزرگی از کلیدواژه‌ها را نداریم؛ اما تا جای ممکن جلسه را تعاملی خواهیم کرد تا فقط با کلیدواژه‌های من و خانم دکتر خاقانپور سراغ موتورهای جستجو نرویم. 01:43:39Web of Science و Scopus و بقیهٔ پایگاه‌هایی که مربوط به ELSEVIER یا CLARIVATE هستند، پایگاه‌های خوبی هستند؛ تعهدشان به علوم تجربی و فنی است، نه به حوزهٔ علوم انسانی (Humanities) و نه (Art)؛ برای همین در زمرهٔ بانک‌هایی قرار می‌گیرند که اخلاق و خودِ فهرست‌نویسی‌شان شبیه Scopus است. می‌دانم مثلاً «ScienceDirect» بیشتر به گوش دوستان خورده است. در لیست محدودیت‌های هر بانک می‌بینید [اشاره به تصویر] که ساینس‌دایرکت و جی‌سی‌آر (JCR) را گذاشته‌ام؛ یک تفاوت کوچکش را اینجا نشان دادیم؛ EBSCO ازنظر تعهدش به حوزهٔ علوم انسانی، قابل‌مقایسه با ScienceDirect نیست. بازهم تفاوت در عدد بازیابی‌ها را مشاهده کردید. 01:45:08گر موضوع شما نزدیک به حوزه‌های علوم تجربی و فنی است، تمام مواردی را که در مورد بانک‌های اطلاعاتیِ متعهد به حوزهٔ هنر و علوم انسانی گفتیم، معکوس کنید. طبق درخواست شما عزیزان، نرم‌افزارهای مدیریت منابع نیز از هفتهٔ آینده در دستور کار جلسات ما قرار دارد. اگر سؤال دیگری هست، من و خانم دکتر ریحانه خاقانپور در خدمت شما هستیم. در این فاصله، اگر اجازه بدهید، به‌جای این صفحهٔ نمایش سراغ بانک‌های اطلاعاتی می‌روم تا اگر کسی سؤالی داشت، بتوانم به‌صورت آنلاین پاسخ دهم. 01:49:27ما بانک‌های مربوط به کتاب را معرفی کردیم، اما فراموش کردیم از «Project MUSE» اسم ببریم. پراجکت میوز نیز تا هفتهٔ آینده ارزش جستجو دارد و کتاب‌های خوبی را از ناشران معتبر در اختیار مخاطبانش قرار می‌دهد. من عرض دیگری ندارم؛ اگر مطلب دیگری نیست، می‌توانیم از عزیزان خداحافظی کنیم و ان‌شاءالله هفتهٔ آینده در خدمتشان باشیم. امیدوارم این جلسه مفید بوده باشد.الهه وثوقی: خیلی ممنون از شما. خانم دکتر ریحانه خاقانپور واقعاً لطف کردید که جلسه را برگزار کردید. من هم پیشنهادی برای دوستان دارم که تا هفتهٔ آینده جستجو کنند و با سؤال در جلسه حاضر شوند. خیلی ممنون از اینکه این جلسه را با موتور جستجو شروع کردید؛ چون معمولاً اینکه کار را از کجا شروع کنیم برای همه سخت است و حتماً همه‌مان با این چالش مواجه شده‌ایم که نمی‌دانستیم باید از کجا شروع کنیم. من دیگر عرضی ندارم، خیلی ممنون از شما. 01:50:38نیلوفر رضوی: خانم رفیعی، من حتماً خدمتتان عرض می‌کنم؛ بحث روان‌شناسی محیط هنوز یک پایش در حوزهٔ علوم تجربی و فنی (Science) است، بنابراین همان توصیه‌ای را که کردم جدی بگیرید. موقعی که در حوزهٔ روان‌شناسی محیط کار می‌کنید، علاوه بر بانک‌هایی که خدمتتان گفتیم، بانک‌هایی را که قدری ماهیت علمی تجربی دارند نیز از دستور کارتان خارج نکنید. حدود بیست‌وچند سال پیش، EBSCO در حوزهٔ روان‌شناسی محیط بسیار قوی بود ولی اکنون چنین نیست و به نظرم می‌آید که ScienceDirect جایش را گرفته است. همچنین کل نشریاتِ «Environment and Behavior» اساساً توسط ناشر SAGE چاپ می‌شوند. این‌ها مواردی است که خودتان هم با قدری جستجو در بین این بانک‌ها می‌توانید به آن‌ها دست پیدا کنید. 01:51:28نیلوفر رضوی: من هم به سهم خودم می‌خواهم از خانم دکتر ریحانه خاقانپور تشکر بکنم که صحبت‌های من را پذیرا بودند؛ ایشان به‌عنوان نیروی جوانی که تازه با رسالهٔ دکتری‌شان از لابلای فشار این بانک‌های اطلاعاتی خارج شده‌اند، در کنار من قرار گرفتند. می‌دانم که تجربهٔ ایشان بسیار مفید است و در حوزهٔ پژوهش بسیار چابک‌تر از من هستند. امیدوارم جلسهٔ هفتهٔ آینده نیز برای دوستان مفید باشد.من هم یک پیشنهاد دارم؛ عزیزانی که دوست دارند در جلسهٔ هفتهٔ آینده شرکت کنند، تعدادی کلیدواژه برای ما بفرستند. ما به ترتیب اولویت، برخی از آن کلیدواژه‌ها را در آزمونِ هفتهٔ آینده در بانک‌های اطلاعاتی قرار می‌دهیم و مشکلاتش را باهم مرور می‌کنیم. بله من بسیار موافقم. دوستان می‌توانند این پیام‌ها را در اینستاگرام و تلگرامِ «متن آویس» بفرستند تا ما در اختیار شما قرار دهیم. ممنونم، متشکر. همین الآن هم پیش از رفتن، اگر در باکس گفتگوی اینجا یادداشتی بگذارند، هم در جلسه ضبط می‌شود و هم ما یادداشت برمی‌داریم. خانم دکتر خاقانپور، بسیار متشکر؛ اگر می‌خواهید چند کلمه پیش از خداحافظی بفرمایید، در خدمت شما هستیم.خواهش می‌کنم، خیلی ممنون از اینکه من را دعوت کردید. امیدوارم صحبت‌هایی که داشتیم واقعاً برای همهٔ عزیزان مفید بوده باشد و مسیر پژوهششان را کمی هموارتر کرده باشد. خیلی خوشحال شدم که در کنار شما بودم، ممنون. متشکرم، من هم خوشحال شدم. ممنون از همهٔ عزیزان، شب خوبی داشته باشید.